Iniekcje doszklistkowe w CMP Piaseczno

Iniekcja doszklistkowa to zastrzyk wykonywany do wnętrza gałki ocznej, do komory ciała szklistego. Tą drogą podaje się leki dla ich szybkiej penetracji do siatkówki i naczyniówki oka. Dzięki temu szybko osiągają wysokie stężenie w okolicy plamki oka, niemożliwe do uzyskania w inny sposób.

JAK WYGLĄDA ZABIEG?

Cały zabieg polega na wkłuciu bardzo cienkiej igły w ścianę oka i podaniu odpowiedniej substancji czynnej. Jest wykonywany w znieczuleniu miejscowym (kroplowym), więc jest bezbolesny dla pacjenta (w miejscu wprowadzenia igły pacjent niekiedy odczuwa niewielki ucisk). Procedura podania trwa około 5 minut. Więcej czasu zabiera przygotowanie pacjenta do takiego zabiegu: po wstępnej ocenie przez lekarza podawane są krople rozszerzające źrenice, następnie - także kroplami - znieczula się powierzchnie oka. Po przygotowaniu pacjent przechodzi do sali zabiegowej, podanie leku odbywa się w pozycji leżącej, lekarz dezynfekuje worek spojówkowy poprzez przepłukanie roztworem powidonu jodyny, podaje kolejne krople znieczulające w razie potrzeby, zakłada sterylną rozwórkę, która w chwili zastrzyku uniemożliwi pacjentowi mrugnięcie powieką. Następnie przy pomocy bardzo cienkiej igły - wykonuje iniekcję. Prosi przy tym pacjenta o spojrzenie w wybranym kierunku. Po podaniu leku lekarz kontroluje stan oka i ciśnienie w oku i zaraz po tym pacjent może opuścić gabinet.

A CO PO ZABIEGU?

Warto wiedzieć, że po podaniu leku większość pacjentów widzi drobinki leku w polu widzenia, zanim całkowicie wymieszają się z ciałem szklistym i wchłoną, takie najczęściej „kółeczka” mogą być widoczne przez kilka dni po zabiegu i nie są niczym groźnym. Pieczenie i dyskomfort też mogą trwać 2-3 dni po zabiegu - higiena powiek, krople nawilżające i chłodne okłady przynoszą ulgę. Czasem lekarz zaleca krople antyseptyczne lub antybiotyk. W żadnym wypadku nie wolno uciskać czy pocierać oka. Te pierwsze dni po iniekcji to czas odpoczynku, należy unikać dużego wysiłku, chodzenia na saunę czy basen, unikać zadymionych i zanieczyszczonych pomieszczeń.

Zabieg dzięki zastosowaniu środków bezpieczeństwa (na sali zabiegowej, w warunkach sterylnych) ma bardzo niskie ryzyko infekcji czy innych powikłań. Dlatego najczęściej zaleca się kontrolę dopiero po miesiącu. W razie niepokojących objawów należy jednak skontaktować się pilnie z lekarzem okulistą.

WAŻNE

• Zabieg odbywa się w warunkach ambulatoryjnych.
• Po zabiegu zaleca się pozostać ok 30-60 minut na terenie przychodni.
• Dobrze jest przyjechać z osobą towarzyszącą, przez kilka godzin nie można samodzielnie prowadzić pojazdu.

KIEDY TRZEBA ROBIĆ INIEKCJE DOSZKLISTKOWE?

Obecnie jest to najpowszechniejsza i najskuteczniejsza metoda leczenia schorzeń przebiegających z obrzękiem i neowaskularyzacją siatkówki. Podstawowym celem takiej terapii jest zahamowanie postępu choroby, spowolnienie pogarszania wzroku, ale w niektórych przypadkach dochodzi nawet do poprawy widzenia. Jeszcze kilkanaście lat temu nie mieliśmy wpływu na przebieg choroby, prowadzącej nieuchronnie do utraty widzenia centralnego. To właśnie iniekcje doszklistkowe zrewolucjonizowały leczenie dając nadzieję pacjentom i lekarzom. Działanie podawanych leków polega na hamowaniu wzrostu nieprawidłowych naczyń krwionośnych w obrębie tkanek oka oraz cofaniu obrzęku siatkówki. Nieprawidłowe naczynia krwionośne tworzą się pod wpływem m.in. naczyniowo-śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGF) i powodują występowanie obrzęków i krwotoków w obrębie plamki (siatkówki centralnej). Podawane leki czasowo blokują czynnik wzrostu naczyń (VEGF) i dzięki temu powodują zmniejszenie, a nawet ustąpienie obrzęków, wysięków w obrębie siatkówki, zmniejszają też ryzyko nowych krwawień z nieprawidłowych naczyń.

Wskazania do wykonywania iniekcji

• wysiękowa postać zwyrodnienia plamki (AMD)
• obrzęk siatkówki centralnej w przebiegu cukrzycy tzw. cukrzycowy obrzęk plamki (DME)
• zakrzep naczyń żylnych
• neowaskularyzacja w przebiegu wysokiej krótkowzroczności
• inne schorzenia siatkówki centralnej przebiegające z obrzękiem i neowaskularyzacją

PRZEBIEG TERAPII

Terapia na ogół obejmuje co najmniej kilka zastrzyków (faza wysycająca, obejmuje 3 do 5 iniekcji), które początkowo podaje się co miesiąc, jeśli konieczne są kolejne iniekcje (faza podtrzymująca)– podejmuje się próbę wydłużania odstępów pomiędzy iniekcjami.

Badania kontrolne po fazie wysycającej pozwalają lekarzowi ustalić konieczność i częstotliwość kolejnych iniekcji. Każdorazowo w czasie kontroli wykonuje się nieinwazyjne badanie OCT lub OCTA, w razie konieczności angiografię fluoresceinową (badanie z podaniem kontrastu).

CZY SĄ PRZECIWWSKAZANIA?

Przeciwskazania do zabiegu są zazwyczaj czasowe i związane ze stanem zapalnym oka, po jego ustąpieniu można podjąć leczenie. Iniekcji nie wykonuje się u kobiet w ciąży.

Informacje i zapisy

Opiekun Pacjenta Okulistycznego – Martyna Wodecka 690 160 736 mail okulistyka@cmp.med.pl

Opis schorzeń

AMD wysiękowe (z ang AMD age-related macular degeneration czyli zwyrodnienie plamki związane z wiekiem) – dotyczy osób powyżej 45 rż , jest to tzw. postać mokra zwyrodnienia, w jej przebiegu szybko może dojść do utraty widzenia centralnego. Pod siatkówką i/lub w jej obrębie powstają nieprawidłowe naczynia krwionośne. Przerastają one siatkówkę i uszkadzają tkanki, przeciekają tworząc obrzęk i wylewy, wreszcie wytwarzają blizny, co prowadzi do dalszych uszkodzeń. Widziany obraz jest zniekształcony, przed okiem może pojawić się ciemna plama. Schorzenie, jeśli pilnie nie podejmie się leczenia, prowadzi do całkowitej utraty widzenia centralnego. Celem leczenia jest możliwie szybkie zahamowanie wzrostu patologicznych naczyń i zmniejszenie obrzęku.

Cukrzycowy obrzęk plamki ( z ang DME - diabetic macular edema czyli makulopatia cukrzycowa) to choroba oczu, związana z zaburzeniami metabolizmu glukozy, podwyższone poziomy cukru uszkadzają naczynia prowadząc do obrzęku, wysięków, wybroczyn oraz tworzenia nowych patologicznych naczyń. Zmiany w przebiegu DME obejmują najważniejsze dla widzenia rejony oka, związane z czytaniem, dostrzeganiem szczegółów i widzeniem kolorów. U chorych na cukrzycę, z powodu niedotlenienia tkanek, podobnie jak w AMD produkowany jest w nadmiarze - VEGF, który uszkadza barierę między krwią a siatkówką. Składniki krwi przeciekają do siatkówki, a wtedy zaczyna gromadzić się płyn, powodujący obrzęk. Im dłużej utrzymuje się obrzęk, tym większe ryzyko trwałego uszkodzenia tkanek (bliznowacenia), tym samym funkcji widzenia. Dlatego leczenie powinno być podjęte jak najszybciej po rozpoznaniu. Podstawą jest normalizacja poziomów cukrów, powszechnie stosuje się także iniekcje doszklistkowe oraz laserowanie siatkówki, między innymi laserem mikropulsowym. Wspomagająco stosuje się leki uszczelniające naczynia i przeciwzapalne.

Zakrzep żyły środkowej siatkówki (CRVO) lub gałęzi żyły środkowej siatkówki (BRVO). Choroba ta jest spowodowana powstaniem zakrzepu w świetle naczynia żylnego, najczęściej w miejscu skrzyżowania z naczyniem tętniczym. Dochodzi do zastoju krwi co powoduje dalsze uszkodzenie naczyń, przesięk i obrzęk w siatkówce centralnej.  Wzrost tkankowego ciśnienia wywołanego obrzękiem w siatkówce powoduje dalsze spowolnienie przepływu krwi i dalsze niedokrwienie (mechanizm „błędnego koła”). Toczące się w siatkówce procesy stymulują proces zapalny i wydzielanie się mediatorów zapalnych i czynników angiogenezy, zwłaszcza VEGF(czynnika wzrostu śródbłonka naczyń). Mediatory te zwiększają przepuszczalność komórek śródbłonka i nasilają przesięki.  Wczesne podawanie leków antyVEGF w postaci iniekcji doszklistkowych zmniejsza obrzęk i nowotworzenie naczyń, przerywając błędne koło narastających zaburzeń przepływu krwi.

Do ogólnoustrojowych czynników ryzyka rozwoju choroby zalicza się: wiek po 50 roku życia, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, hiperlipidemię, miażdżycę, zwiększenie lepkości krwi (czerwienica, makroglobulinemia, szpiczak mnogi), zwiększenie krzepliwości krwi, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, palenie papierosów. Do czynników miejscowych należy: nadwzroczność, podwyższone ciśnienie śródgałkowe/jaskra, zapalenia okołożylne (choroba Behceta, sarkoidoza, toczeń, guzy oczodołu), wrodzone nieprawidłowości naczyń żylnych, urazy oka.

Neowaskularyzacja w przebiegu wysokiej krótkowzroczności.

Wysoka krótkowzroczność to wada wzroku powyżej 6 dioptrii, jeśli dodatkowo towarzyszy jej nadmierne wydłużanie się gałki ocznej – powyżej 26 mm mówimy o krótkowzroczności zwyrodnieniowej. Jest to choroba oka prowadząca do potencjalnych dalszych powikłań jak makulopatia (uszkodzenie siatkówki centralnej z wylewami krwi), degeneracje obwodu siatkówki, jaskra wtórna, wczesna zaćma. Pacjenci powinni być objęci regularną obserwacją okulistyczną. W razie pojawienia się neowaskularyzacji w plamce (związanej z nadmiarem wspominanego już czynnika VEGF) – najskuteczniejszą metodą leczenia jest podawanie iniekcji doszklistkowych antyVEGF. W tym przypadku leczenie prowadzone jest od początku z indywidualną oceną, bez typowej fazy wysycającej. U wielu pacjentów wystarczy podać 1-2 iniekcje. Następnie prowadzi się regularne kontrole z badaniem OCT żeby wcześnie wychwycić ewentualną wznowę.

Inne schorzenia siatkówki centralnej przebiegające z obrzękiem i neowaskularyzacją:

• neowaskularyzacja w przebiegu CSCR
• niektóre choroby zapalne naczyniówki i siatkówki
• proliferacyjna retinopatia cukrzycowa
• retinopatia popromienna
• tętniaki prosówkowate Lebera
• idiopatyczne – neowaskularyzacja o nieznanej przyczynie