Echo serca (USG)

Echokardiografia, potocznie zwana echem serca, to nieinwazyjne badanie kardiologiczne. Wykorzystuje ono technologię ultradźwiękową, która bazuje na emisji fal o wysokiej częstotliwości. Te odbijając się od struktur serca – ścian, zastawek oraz przepływającej krwi w naczyniach – tworzą precyzyjny obraz narządu na monitorze aparatu.

Wskazania kliniczne – kiedy wykonuje się echo serca

Diagnostyka echokardiograficzna jest fundamentem rozpoznawania wielu chorób układu krążenia. Specjalista kieruje na echo serca, gdy rutynowe osłuchiwanie serca wykazuje nieprawidłowości (szmery) lub gdy pacjent zgłasza symptomy sugerujące niewydolność krążenia. Echo serca może zostać wykonane w ramach diagnostyki czy leczenia:

• nadciśnienia tętniczego – w celu oceny stopnia przerostu mięśnia lewej komory oraz monitorowania wpływu leków na struktury serca,
• choroby niedokrwiennej serca, aby określić kurczliwość odcinkową czy wykryć obszary hipokinezy, czyli osłabionej ruchomości,
• wad zastawkowych (wrodzonych i nabytych) – badanie umożliwia ocenę stopnia zaawansowania niedomykalności zastawek (mitralnej, aortalnej, trójdzielnej) oraz zaplanowanie ewentualnego zabiegu operacyjnego,
• niewydolności serca – pomiar tzw. frakcji wyrzutowej lewej komory jest jednym z najważniejszych wskaźników wydolności hemodynamicznej organizmu,
• kardiomiopatii – echo serca wykorzystuje się w diagnostyce genetycznych i nabytych chorób mięśnia sercowego (np. kardiomiopatii przerostowej czy rozstrzeniowej).

Wykonanie echa serca zleca się także pacjentom po przebyciu zawału w celu oceny rozległości zmian pozawałowych czy w przypadku podejrzenia płynu w worku osierdziowym, który może pojawić się po infekcjach wirusowych lub w przebiegu chorób autoimmunologicznych.

Wskazaniami do wykonania badania są także objawy wskazujące na możliwość występowania problemów kardiologicznych, takie jak:

• ból w klatce piersiowej,
• duszności,
• obniżona tolerancja wysiłku,
• kołatanie serca,
• omdlenia,
• obrzęki kończyn dolnych (objaw, który może wskazywać na zastoinową niewydolność serca).

Echo serca (USG) jest także elementem profilaktyki sportowej i badaniem, które powinny wykonać osoby podejmujące intensywny wysiłek fizyczny, aby wykluczyć obecność wad ukrytych, które grożą nagłym zatrzymaniem krążenia.

Echo serca – przebieg badania

Badanie przeprowadzane jest w dostosowanym gabinecie kardiologicznym. Pacjent zdejmuje odzież od pasa w górę i kładzie się na leżance, najczęściej na lewym boku. Lekarz nakłada na klatkę piersiową niewielką ilość hipoalergicznego żelu kontaktowego na bazie wody. Przesuwając po klatce piersiowej głowicę emitującą ultradźwięki, kardiolog uzyskuje obraz narządu z różnych stron.

Podczas wizyty pacjent może zostać poproszony o chwilowe wstrzymanie oddechu lub zmianę pozycji, co umożliwia lepsze uwidocznienie konkretnych struktur. Cały proces trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Echo serca (USG) jest badaniem bezpiecznym, całkowicie bezbolesnym i nieinwazyjnym.

Interpretacja wyników i parametry oceny

Wynik echa serca zawiera szereg pomiarów wyrażonych w milimetrach i mililitrach. Lekarz ocenia m.in.:

• wymiary jam serca,
• grubość ścian przegrody międzykomorowej i ściany tylnej,
• ciśnienie w tętnicy płucnej (ważne w diagnostyce nadciśnienia płucnego).

Po zakończeniu badania pacjent otrzymuje opis wraz z dokumentacją zdjęciową. Dane uzyskane w trakcie echa serca są ważne dla dalszego postępowania terapeutycznego – włączenia leków czy zmiany ich dawkowania lub skierowania na zabiegi (np. koronarografię czy wymianę zastawki).

Przeciwwskazania i przygotowanie do badania echa serca

W przypadku klasycznego badania przezklatkowego nie ma przeciwwskazań do jego wykonania. Badanie echa serca przeprowadza się u kobiet w ciąży, osób z rozrusznikami serca, kardiowerterami czy sztucznymi zastawkami. Jedynym ograniczeniem może być obecność rozległych ran oparzeniowych lub opatrunków w miejscu przyłożenia głowicy.

Do badania echa serca nie jest wymagane żadne specjalne przygotowanie. Warto za to założyć wygodną odzież, którą łatwo będzie zdjąć.