Jesteś w grupie ryzyka – rak płuc, rak piersi, rak jelita grubego? Wykonaj badania profilaktyczne – zaleca lekarz z CMP Piaseczno i CMP Żoliborz

Jesteś w grupie ryzyka – rak płuc, rak piersi, rak jelita grubego? Wykonaj badania profilaktyczne – zaleca lekarz z CMP Piaseczno i CMP Żoliborz

Profilaktyka zdrowotna to coś więcej niż odpowiednio zbilansowana dieta i aktywny styl życia. Niezwykle istotne są także regularne badania profilaktyczne, które umożliwiają wykrycie choroby w jej wczesnym stadium. Dzięki temu wiele przypadłości jest całkowicie wyleczalnych. Szczególnie osoby z tzw. grup ryzyka powinny cyklicznie wykonywać poszczególne pakiety badań, a wyniki konsultować z odpowiednim specjalistą. Jakie badania warto wykonać w kierunku poszczególnych chorób?


Choroba sercowo-naczyniowa

Choroba sercowo-naczyniowa, czyli choroba niedokrwienna serca, której najpoważniejszymi powikłaniami są zawał i udar mózgu.

Osoby z grup ryzyka:

  • chorzy na nadciśnienie tętnicze,
  • chorzy na cukrzycę,
  • palący papierosy,
  • osoby z zaburzeniami gospodarki lipidowej,
  • osoby z obciążonym wywiadem rodzinnym (zawał serca lub udar mózgu u krewnych pierwszego stopnia, przed 60 r.ż. u kobiet, przed 55 r.ż. u mężczyzn).

Badania profilaktyczne – choroba sercowo-naczyniowa

Raz w roku należy wykonać badania: fizykalne (pomiar ciśnienia tętniczego, tętna, masy ciała, obliczenie BMI), badania laboratoryjne (glukoza, lipidogram, kreatynina, hemoglobina glikowana, sód, potas, badanie ogólne moczu), które może zlecić internista. W przypadku złych wyników, należy skonsultować się także z kardiologiem, który zdecyduje o potrzebie wykonania badań specjalistycznych (próba wysiłkowa, TK tętnic wieńcowych, koronarografia).

Osoby, które nie mają rozpoznanej choroby sercowo-naczyniowej, a w bieżącym roku kończą 35, 40, 45, 50 lub 55 lat mogą skorzystać z programu profilaktycznego wczesnego wykrywania chorób układu krążenia, refundowanego przez NFZ. Jest on dostępny we wszystkich oddziałach CMP. Zgłoszenie do programu CHUK w CMP możliwe jest w gabinetach zabiegowych w oddziałach CMP, podczas wizyty lub telekonsultacji u lekarza POZ lub za pośrednictwem Centrum Rezerwacji Wizyt 22 737 50 50.


Rak jelita grubego

Osoby z grup ryzyka:

  • osoby z obciążonym wywiadem rodzinnym (rak jelita grubego lub rak okrężnicy u krewnych pierwszego stopnia, rak jelita grubego u krewnych poniżej 50 r.ż.),
  • osoby mające polipy okrężnicy lub odbytnicy,
  • osoby z rzadkimi chorobami genetycznymi, takimi jak m.in. Zespół Lyncha, Zespół Peutza-Jeghersa, Zespoły Polipowatości,
  • osoby, unikające aktywności fizycznej i prowadzące siedzący tryb życia,
  • osoby z nadwagą lub otyłością,
  • osoby spożywające alkohol,
  • palacze,
  • osoby spożywające czerwone i przetworzone mięso.

Badania profilaktyczne – rak jelita grubego

Wczesne wykrywanie raka jelita grubego jest możliwe, dzięki wykonaniu kolonoskopii.

Na badanie kolonoskopowe, finansowane ze środków publicznych może zgłosić się każda osoba:

  • w wieku 50-65 lat,
  • w wieku 40-49 lat, która ma krewnego pierwszego stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci) z rozpoznanym rakiem jelita grubego,
  • w wieku 25-49 lat, z rodziny z zespołem Lyncha (konieczne potwierdzenie rozpoznania w poradni genetycznej),
  • w wieku 20-49 lat, z rodziny z zespołem polipowatości rodzinnej gruczolakowatej (konieczne potwierdzenie rozpoznania w poradni genetycznej).

Kolonoskopię można wykonać także w oddziale CMP Piaseczno

Rak piersi

Rak piersi to najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet.

Osoby z grup ryzyka:

  • wszystkie kobiety po 50 r.ż.,
  • kobiety, mające mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 lub mające bliskich krewnych z rozpoznaną mutacją tych genów,
  • kobiety z obciążonym wywiadem rodzinnym (rak piersi, sutka i/lub jajnika u kobiet przed 50 r.ż. u krewnych pierwszego stopnia, do 3 pokoleń wstecz),
  • kobiety, u których zdiagnozowano torbiele w piersiach,
  • kobiety stosujące hormonalną terapię zastępczą.

Badania profilaktyczne – rak piersi

Profilaktyka raka piersi, finansowana ze środków publicznych obejmuje kobiety pomiędzy 50-69 r. ż. W ramach NFZ kobiety w tym wieku mogą wykonać badanie mammograficzne raz na 2 lata lub jeżeli są wskazania raz w roku. Niepotrzebne jest skierowanie, wystarczy zgłosić się do poradni, która wykonuje takie badania. Lista punktów dostępna jest na stronie www Narodowego Funduszu Zdrowia.

Młodsze kobiety powinny raz w roku wykonywać USG piersi. Badanie USG piersi dostępne jest w wybranych oddziałach CMP.


Rak płuc

Rak płuc to najgroźniejszy z nowotworów, 95% chorych to byli lub obecni palacze tytoniu.

Osoby z grup ryzyka:

  • palacze tytoniu,
  • osoby po 50 r.ż., długotrwale palące papierosy.

Badania profilaktyczne – rak płuc

Dla osób szczególnie zagrożonych rakiem płuca opracowany został Ogólnopolski Program Wczesnego Wykrywania Raka Płuca (WWRP). Badaniem, pozwalającym wykryć lub wykluczyć chorobę jest Niskodawkowa Tomografia Komputerowa (NDTK). W Warszawie takie badanie wykonywane jest w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc przy ul. Płockiej 26. Do programu kwalifikują się osoby:

  • w wieku 55-74 lat, nałogowo palące – 20 paczkolat (paczka dziennie przez 20 lat lub 2 paczki dziennie przez 10 lat), którym udało się rzucić palenie na więcej niż 15 lat,
  • w wieku 50-74 lat, nałogowo palące – 20 paczkolat, którym nie udało się zerwać z nałogiem na więcej niż 15 lat,

które dodatkowo:

  • z uwagi na wykonywany zawód były narażone na działanie krzemionki, berylu, niklu, chromu, kadmu, azbestu, związków arsenu, spalin silników diesla, dymu ze spalin węgla kamiennego, sadzy,
  • były narażone na działanie radonu,
  • chorowały na raka płuca, chłoniaka, raka głowy i szyi lub raka zależnego od palenia tytoniu np. raka pęcherza moczowego,
  • ktoś z ich krewnych pierwszego stopnia miał raka płuca
  • chorują na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POCHP) lub zwłóknienie płuc.

Rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy to najczęściej występuje u kobiet w wieku 35-55 lat. Za jego rozwój odpowiedzialny jest powszechnie występujący wirus brodawczaka ludzkiego (HPV).

Osoby z grupy ryzyka to kobiety, które:

  • wcześnie rozpoczęły współżycie płciowe,
  • miały wielu partnerów seksualnych lub mają partnera, utrzymującego stosunki seksualne z wieloma kobietami,
  • wielokrotnie były w ciąży i rodziły (>2),
  • palą papierosy,
  • mają niski status socjoekonomicznym,
  • mają niski poziom wykształcenia,
  • nie dbają wystarczająco o poziom higieny osobistej,
  • stosują hormonalne środki antykoncepcyjne,
  • zmagają się z przewlekłymi stanami zapalnymi pochwy (chlamydia, rzeżączka, opryszczka),
  • są zakażone wirusem HIV.

Badania profilaktyczne – rak szyjki macicy

Podstawowym badaniem profilaktycznym jest cytologia. Powinna ją wykonywać każda kobieta w wieku rozrodczym raz w roku. W ramach NFZ bezpłatne badanie raz na 3 lata mogą wykonać kobiety w wieku 25-59 lat. Kobiety z czynnikami ryzyka bezpłatną cytologię mogą wykonać raz na rok. Badanie można wykonać w każdym gabinecie ginekologicznym posiadającym umowę z NFZ. Badanie można wykonać w wybranych oddziałach CMP komercyjnie, w ramach posiadanego abonamentu czy umowy z ubezpieczycielem.

Nastolatkowie, którzy nie rozpoczęli jeszcze współżycia mogą zaszczepić się przeciw zakażeniu HPV. Program szczepień finansuje miasto Warszawa i jest realizowany m. in. w oddziałach CMP. Do programu kwalifikują się chłopcy i dziewczęta po ukończeniu 12 r.ż., a przed ukończeniem 13 r.ż., zamieszkali na terenie Warszawy.


lek. Izabela Jurgiel

specjalista medycyny rodzinnej w Centrum Medycznym CMP Piaseczno, CMP Żoliborz