Zapalenie pęcherza moczowego – skąd się bierze, jak sobie z nim radzić, jak unikać? Lekarz z przychodni CMP Białołęka o zapaleniu pęcherza moczowego

Zapalenie pęcherza moczowego – skąd się bierze, jak sobie z nim radzić, jak unikać? Lekarz z przychodni CMP Białołęka o zapaleniu pęcherza moczowego

Zapalenie pęcherza jest jednym z najczęściej występujących problemów, z którym spotykam się w swojej codziennej praktyce jako lekarz rodzinny. Zapalenie jest spowodowane obecnością drobnoustrojów powyżej zwieracza pęcherza moczowego, które atakują komórki pęcherza moczowego.

Według statystyki objawy związane z zapaleniem pęcherza najczęściej występują u kobiet, które chorują pięciokrotnie częściej niż mężczyźni, przy czym blisko 30% wszystkich kobiet przed 24 rokiem życia będzie miało co najmniej jeden epizod, a co druga kobieta doświadczy infekcji układu moczowego w czasie swojego życia [1]. W związku z powyższym skupię się na zapaleniu pęcherza u kobiet bez obciążeń.


Dlaczego akurat to kobiety najczęściej cierpią z powodu zapalenia pęcherza moczowego?

Pierwsza przyczyna jest związana z anatomią, po prostu mamy krótszą cewkę moczową po której te drobnoustroje wspinają się do góry. Druga przyczyna jest spowodowana tym, że nasz układ moczowy nie wydala  substancji przeciwbakteryjnych. No dobrze, ale skąd się biorą te bakterie? Otóż najczęściej z przewodu pokarmowego, czyli z odbytnicy, ale również mogą przedostać się z pochwy. Niestety znowu anatomia jest przeciwko kobietom. Najczęstszą przyczyną zapalenia pęcherza jest pałeczka okrężnicy – Escherichia coli, która odpowiada za około 90% zakażeń.


Co robić, żeby nie doszło do zapalenia pęcherza moczowego?

Przede wszystkim należy zawsze dużo pić, najlepiej zwykłą wodę i często oddawać mocz nawet bez odczuwania parcia na mocz, musimy jakby wypłukiwać drogi moczowe z niepożądanych w tym środowisku zarazków. Również u kobiet czynnikiem ryzyka rozwoju zapalenia pęcherza jest stosunek płciowy, zwłaszcza u młodych kobiet z nowym partnerem. W zapobieganiu tak zwanej „chorobie miesiąca miodowego” pomoże właściwa higiena osobista:

  • unikanie kąpieli bąbelkowych i dezodorantów intymnych,
  • unikanie środków plemnikobójczych oraz irygacji,
  • unikanie podpasek/tamponów poza okresem,
  • unikanie ciasnej, opiętej bielizny,
  • wypicie szklanki wody przed stosunkiem i oddawanie moczu po stosunku,
  • po oddaniu stolca wycieranie okolicy odbytu w kierunku ku tyłowi.

Typowe objawy zapalenia pęcherza moczowego

  • ból przy oddawaniu moczu
  • częste parcie na mocz
  • ból w podbrzuszu, nasilający się przy ucisku
  • niekiedy nietrzymanie moczu i krwiomocz (w około 40% przypadków) [2].

Zapalenia pęcherza moczowego – przebieg choroby i leczenie

Nieleczone zapalenie pęcherza trwa od kilku do kilkunastu dni [2], przy tym u połowy kobiet infekcja bakteryjna ustąpi samoistnie w ciągu 3 dni bez antybiotyku [3]. Nie mniej jednak według aktualnych wytycznych zakażenie pęcherza moczowego należy leczyć, ponieważ powrót do zdrowia będzie szybszy oraz tym samym możemy zapobiegać  nawrotom i powikłaniom zakażenia układu moczowego.

Z leków dostępnych w aptece bez recepty możemy wykorzystać na przykład powszechnie znaną furaginę, ale z powodu właśnie swojej dostępności oraz niekontrolowanego stosowania pojawia się co raz więcej oporności bakterii na ten lek, co przekłada się na brak poprawy po kilkudniowym przyjmowaniu. Dobrą alternatywą furaginy jest lek roślinny, który w sobie zawiera korzeń lubczyku, ziele tysiącznika oraz liść rozmarynu [1] działając przeciwbólowo, przeciwzapalnie oraz przeciwdziała „przylepianiu” się bakterii.

Dodatkowo leki roślinne znacznie rzadziej powodują skutki uboczne związane z ich stosowaniem. Obecnie w medycynie coraz częściej powracamy do leków roślinnych, ponieważ z powodu nadużycia antybiotyki przestają działać.

Podsumowując w razie pojawienia się wyżej opisanych objawów zapalenia pęcherza moczowego należy:

  • Pić dużo płynów powyżej – 3l na dobę.
  • Stosować leki przeciwbólowe (paracetamol lub ibuprofen).
  • Zastosować furaginę lub lek roślinny w ciągu 7 dni.

W razie braku poprawy w ciągu 2-3 dni od rozpoczęcia leczenia lub pojawienia się nowych objawów należy skonsultować się z lekarzem w celu decyzji co do dalszego postępowania.

Natomiast bezwzględnie konsultacji lekarskiej powinny się poddać osoby obciążone tj. przy wystąpieniu objawów zapalenia pęcherza u osób z chorobami przewlekłymi np. z cukrzycą, kamicą moczową, również kobiety w ciąży, dzieci oraz mężczyźni.


Preparaty żurawinowe a zapalenia pęcherza moczowego

Na koniec kilka słów o preparatach z żurawiną. Dość długo uważało się, że te preparaty pomagają leczyć zapalenie pęcherza lub zapobiegać im, ponieważ w badaniach in vitro (czyli na komórkach dróg moczowych w warunkach laboratoryjnych) wykazały hamowanie przylegania bakterii do komórek nabłonku układu moczowego. Badania na większych grupach pacjentów niestety nie potwierdziły różnicy działania tego typu preparatów w porównaniu z placebo. Dlatego obecnie stosowanie preparatów żurawinowych nie jest rekomendowane.


lek. Kseniia Tomaszewska

lekarz medycyny rodzinnej w Centrum Medycznym CMP


Literatura

  1. Przegląd urologiczny – dwumiesięcznik polskiego Towarzystwa Urologicznego 2019/3 (115)
  2. Medycyna Praktyczna – Interna Szczeklika – Niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego
  3. Standardy medyczne w praktyce lekarza rodzinnego. Alex Khot i Andrew Polmear.