Światowy Tydzień Jaskry z Centrum Medycznym CMP

Światowy Tydzień Jaskry z Centrum Medycznym CMP

Jaskra – choroba o wielu obliczach

W marcu, w dniach 8-14.03 obchodzimy Światowy Tydzień Jaskry.  Warto więc przypomnieć o tej chorobie, nazywanej „cichym złodziejem wzroku”, gdyż jej rozpoznawalność, a co za tym idzie leczenie osób chorych wciąż jest na zbyt niskim poziomie.

Z definicji – jaskra jest postępującą neuropatią nerwu wzrokowego, której towarzyszą odpowiadające uszkodzeniu ubytki w polu widzenia. Często choroba wiąże się z podwyższonym ciśnieniem wewnątrz oka.


Kilka słów o rodzajach jaskry – jest to choroba o wielu twarzach. Podział podstawowy wyróżnia jaskrę z otwartym i z zamykającym się kątem przesączania, w obu przypadkach możemy mówić o jaskrze pierwotnej i wtórnej. W zależności od czasu pojawienia się objawów używamy określenia dziecięca, młodzieńcza czy osób dorosłych.

Mówiąc „jaskra” najczęściej myślimy o jaskrze pierwotnej otwartego kąta, która stanowi około 75% wszystkich przypadków jaskry pierwotnej.  Na świecie choruje nawet 80 mln osób, z tej grupy tylko połowa pacjentów ma chorobę rozpoznaną i wdrożone leczenie. Według danych GUS w Polsce chorować może nawet 800 tys osób, zgodnie ze statystyką o chorobie wie około 400 tys osób, leczenie podejmuje i utrzymuje jeszcze mniejsza grupa…

Tak niski odsetek rozpoznań wiąże się z długo bezobjawowym dla pacjenta przebiegiem choroby, jej objawy odczuwane są dopiero w zaawansowanym stadium, zmiany niestety są nieodwracalne. Około 60% diagnoz jest przypadkowych, stawianych w czasie rutynowej kontroli okulistycznej np. do medycyny pracy czy dobrania okularów. Tymczasem brak świadomości choroby stanowi poważne ryzyko utraty widzenia i idących za nim konsekwencji – niezdolności do pracy, braku samodzielności, konieczności przeorganizowania życia – swojego i rodziny. To także konsekwencje społeczne i gospodarcze, bo choroba dotykają często młodych, aktywnych zawodowo ludzi.


Jaskra pierwotna zamykającego się kąta może przebiegać ostro, jako „ostry atak jaskry”, z często dramatycznie silnym bólem oka i głowy, który szybko każe szukać ratunku. W porę udzielona pomoc często stabilizuje stan chorego oka uwalniając pacjenta od bólu, ale – co także ma ogromne znaczenie – pozwala zabezpieczyć drugie oko przed wystąpieniem ataku.

Pacjenci z jaskrą wtórną często są pod opieką okulistyczną w chwili wystąpienia choroby, leczą bowiem inne schorzenia oczu – np. zapalenie gałki, powikłania urazów, uszkodzenia siatkówki, powikłania cukrzycy, zakrzepów. Leczenie tej jaskry często jest bardzo trudne, mocno zależne od choroby podstawowej.

Jednak także w grupie jaskry wtórnej zdarzają się przypadki zachowujące się jak złodziej w nocy – podstępnie uszkadzany nerw wzrokowy późno daje objawy pacjentowi, a pojawiające się objawy są nietypowe, „zwiewne”, przemijające. Należą tu: jaskra w zespole PEX, jaskra w zespole rozproszenia barwnika czy jaskra związana z rozwojem zaćmy. To też grupa chorych dowiadująca się o jaskrze najczęściej w czasie przypadkowej wizyty w gabinecie okulisty.


Jako personel medyczny i jako pacjenci – musimy mieć świadomość choroby, która może dotyczyć nas, czy naszych bliskich. Szerzeniu tej wiedzy służy między innym Światowy Tydzień Jaskry, nagłaśniający powagę tej choroby medialnie. Podejmowane są też inicjatywy przesiewowych badań okulistycznych wiele gabinetów okulistycznych włącza się w te akcje, CMP dołącza do tych działań już po raz czwarty.

Akcja skierowana jest do osób po 35 r.ż., które nie były badane okulistycznie w ciągu ostatniego roku; zwłaszcza, jeśli znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka jaskry.


dr n. med. Małgorzata Zaraś

Kierownik poradni zaawansowanej okulistyki w Centrum Medycznym CMP