Pakiet badań markerów nowotworowych – onkologia dla mężczyzn

Pakiet badań markerów nowotworowych dla mężczyzn obejmuje trzy oznaczenia z krwi: PSA, CEA i CA 19-9. Badania mogą być wykorzystywane jako element diagnostyki prowadzonej przez lekarza oraz w monitorowaniu wybranych chorób nowotworowych. Wyników markerów nie należy interpretować samodzielnie, ponieważ ich nieprawidłowe wartości mogą występować również w stanach niezwiązanych z nowotworem.

Badania w pakiecie markerów nowotworowych dla mężczyzn

Każde z badań ma inne zastosowanie kliniczne. Pakiet nie stanowi jednego zbiorczego „testu na nowotwór”, a wyniki poszczególnych markerów wymagają indywidualnej interpretacji.

Czym są markery nowotworowe

Markery nowotworowe to substancje, których stężenie może zmieniać się w przebiegu niektórych chorób nowotworowych. Podwyższony poziom markera nie jest jednak charakterystyczny wyłącznie dla nowotworu i może występować również w innych stanach.

Z tego względu oznaczenia PSA, CEA i CA 19-9 należy traktować jako element szerszej oceny stanu zdrowia. Znaczenie wyniku zależy od rodzaju markera, objawów, historii zdrowotnej Pacjenta oraz wyników pozostałych badań.

PSA – badanie stosowane w ocenie prostaty

PSA, czyli antygen swoisty dla prostaty, jest białkiem produkowanym przez komórki gruczołu krokowego. Badanie PSA polega na oznaczeniu jego stężenia we krwi i może być wykorzystywane w diagnostyce chorób prostaty, ocenie ryzyka raka gruczołu krokowego oraz monitorowaniu Pacjentów z wcześniej rozpoznaną chorobą.

Podwyższone PSA nie oznacza automatycznie raka prostaty. Jego stężenie może zwiększać się również m.in. w przebiegu łagodnego rozrostu lub zapalenia gruczołu krokowego. Na wynik mogą wpływać także niektóre czynności wykonywane przed pobraniem krwi.

Nie istnieje jedna wartość PSA, która samodzielnie pozwala potwierdzić lub wykluczyć raka prostaty. Wynik powinien być interpretowany w odniesieniu do wieku Pacjenta, objawów, wcześniejszych oznaczeń oraz pozostałych elementów diagnostyki.

CEA – marker stosowany w monitorowaniu nowotworów

CEA, czyli antygen karcinoembrionalny, jest markerem nowotworowym wykorzystywanym przede wszystkim w monitorowaniu wybranych chorób nowotworowych, szczególnie raka jelita grubego.

Oznaczenie CEA może pomagać lekarzowi w ocenie odpowiedzi na leczenie oraz kontroli Pacjentów po zakończonej terapii. Sam wynik CEA nie pozwala jednak rozpoznać raka jelita grubego ani innego nowotworu.

Podwyższone stężenie CEA może występować również w stanach niezwiązanych z chorobą nowotworową, dlatego wynik zawsze należy interpretować w szerszym kontekście klinicznym.

CA 19-9 – kiedy oznacza się ten marker

CA 19-9 jest markerem nowotworowym związanym m.in. z chorobami nowotworowymi trzustki i dróg żółciowych. Oznaczenie jest wykorzystywane przede wszystkim do monitorowania wybranych Pacjentów oraz może stanowić element szerszej diagnostyki prowadzonej przez lekarza.

Podwyższone CA 19-9 nie oznacza automatycznie raka trzustki. Zwiększone stężenie markera może występować również w stanach nienowotworowych, dlatego pojedynczy wynik nie pozwala ustalić przyczyny nieprawidłowości.

Kiedy można rozważyć oznaczenie markerów nowotworowych

Pakiet może być rozważany szczególnie wtedy, gdy:

• lekarz zalecił wykonanie badania PSA, CEA lub CA 19-9,
• Pacjent jest w trakcie diagnostyki i oznaczenie wybranego markera ma stanowić jej uzupełnienie,
• konieczne jest monitorowanie wcześniej rozpoznanej choroby zgodnie z zaleceniami lekarza,
• lekarz zalecił kontrolę zmian stężenia określonego markera w czasie,
• istnieją wskazania do wykonania badania PSA w ramach oceny prostaty.

W przypadku występowania nowych lub niepokojących objawów samodzielne wykonanie markerów nie zastępuje konsultacji lekarskiej i odpowiednio dobranej diagnostyki.

Czy podwyższony marker nowotworowy oznacza raka

Nie. Podwyższony wynik PSA, CEA lub CA 19-9 nie oznacza automatycznie choroby nowotworowej. Stężenie markerów może zmieniać się również w przebiegu innych chorób i stanów niezwiązanych z nowotworem.

Podobnie prawidłowe wyniki markerów nie pozwalają samodzielnie wykluczyć choroby nowotworowej. Wyniki powinny być interpretowane przez lekarza razem z objawami, historią zdrowotną Pacjenta oraz wynikami innych badań.

Markery nowotworowe a badania przesiewowe

CEA i CA 19-9 nie są uniwersalnymi badaniami przesiewowymi służącymi do wykrywania nowotworów u zdrowych osób bez objawów.

Inaczej wygląda zastosowanie PSA. Badanie PSA może być wykorzystywane w ocenie ryzyka raka prostaty także u mężczyzn bez objawów. Decyzja o wykonaniu badania w tym celu powinna jednak uwzględniać m.in. wiek, indywidualne czynniki ryzyka oraz możliwe korzyści i ograniczenia oznaczenia.

Pakiet markerów nowotworowych dla mężczyzn nie powinien być traktowany jako ogólne „badanie krwi na raka”.

Jak przygotować się do badań markerów nowotworowych

Pakiet wymaga pobrania krwi żylnej. Przed badaniem warto zastosować się do zaleceń obowiązujących w punkcie pobrań:

• zgłoś się na pobranie krwi w godzinach porannych,
• pozostań na czczo, od ostatniego posiłku powinno upłynąć około 6–8 godzin, a w przypadku niektórych badań do 12 godzin, zgodnie z zaleceniami laboratorium,
• przed pobraniem możesz wypić niewielką ilość niegazowanej wody,
• dzień wcześniej unikaj intensywnego wysiłku fizycznego,
• przed badaniem nie spożywaj alkoholu,
• przed pobraniem odpocznij przez kilka–kilkanaście minut,
• poinformuj personel o przyjmowanych lekach i suplementach.

Jak przygotować się do badania PSA

Na stężenie PSA mogą przejściowo wpływać niektóre czynniki. Przed wykonaniem badania warto:

• przez około 48 godzin unikać intensywnego wysiłku fizycznego, szczególnie jazdy na rowerze,
• przez około 48 godzin przed pobraniem unikać ejakulacji,
• poinformować lekarza lub personel o infekcji lub zapaleniu prostaty oraz niedawno wykonywanych zabiegach dotyczących gruczołu krokowego lub dróg moczowych,
• poinformować o przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre preparaty mogą wpływać na stężenie PSA.

Jeżeli badania wykonywane są w ramach monitorowania wcześniej rozpoznanej choroby, warto przestrzegać terminów kontroli ustalonych przez lekarza.

Pakiet markerów nowotworowych dla mężczyzn w CMP

Pakiet można wykonać w placówkach Centrum Medycznego CMP w Warszawie, Piasecznie, Józefosławiu, Pruszkowie, Ząbkach, Łomiankach oraz Białej Rawskiej. Obejmuje trzy badania: PSA, CEA i CA 19-9, stosowane w określonych sytuacjach jako element diagnostyki lub monitorowania wybranych chorób. Wyniki powinny być interpretowane przez lekarza razem z objawami, historią zdrowotną Pacjenta oraz wynikami innych badań.