Pakiet „Kobieca forma i sport” – badania dla aktywnych kobiet

Pakiet badań „Kobieca forma i sport” został przygotowany z myślą o aktywnych kobietach, które regularnie ćwiczą i chcą skontrolować wybrane parametry związane z gospodarką hormonalną, funkcjonowaniem tarczycy, metabolizmem, stanem zapalnym oraz regeneracją organizmu.

„Kobieca forma i sport” – jakie badania zawiera pakiet

Regularna aktywność fizyczna wpływa na funkcjonowanie wielu układów organizmu. U kobiet znaczenie mają nie tylko metabolizm i regeneracja po treningu, ale również gospodarka hormonalna, cykl miesiączkowy, czynność tarczycy oraz odpowiednia podaż energii.

Co można ocenić dzięki pakietowi

Połączenie badań pozwala ocenić kilka obszarów istotnych dla aktywnych kobiet:

• gospodarkę hormonalną – dzięki FSH, LH, estradiolowi i prolaktynie,
• funkcjonowanie tarczycy – dzięki TSH, FT3 i FT4,
• gospodarkę glukozową – dzięki glukozie i insulinie,
• gospodarkę lipidową – dzięki cholesterolowi całkowitemu, HDL, LDL i triglicerydom,
• wybrane parametry związane z wątrobą – dzięki ALT i AST,
• funkcjonowanie nerek i przemiany białek – dzięki kreatyninie i mocznikowi,
• procesy zapalne – dzięki CRP,
• wydzielanie kortyzolu – dzięki oznaczeniu wolnego kortyzolu w moczu.

Wyniki należy interpretować z uwzględnieniem rodzaju i intensywności aktywności fizycznej, fazy cyklu miesiączkowego, diety, nawodnienia, regeneracji, stosowanych leków i suplementów.

Regeneracja po treningu – kiedy warto wykonać badania

Regeneracja po treningu zależy od wielu czynników, m.in. intensywności wysiłku, ilości snu, sposobu żywienia, nawodnienia, dostępności energii oraz ogólnego stanu zdrowia. Jeżeli mimo odpoczynku pojawia się przedłużające się zmęczenie po treningu, brak siły na kolejne ćwiczenia, spadek formy lub trudniejszy powrót do wcześniejszej aktywności, warto rozważyć ocenę wybranych parametrów laboratoryjnych. Pakiet nie wskazuje samodzielnie przyczyny pogorszonej regeneracji, ale może dostarczyć informacje pomocne w diagnostyce.

Przetrenowanie i objawy przetrenowania

Przetrenowanie może rozwijać się przy długotrwałym obciążeniu treningowym, któremu nie towarzyszy wystarczająca regeneracja. Do objawów mogących pojawiać się przy nadmiernym przeciążeniu organizmu należą m.in.:

• utrzymujące się zmęczenie,
• spadek formy,
• pogorszenie jakości snu,
• brak siły na treningu,
• trudniejsza regeneracja,
• pogorszenie samopoczucia,
• zaburzenia cyklu miesiączkowego.

Nie istnieje pojedyncze badanie laboratoryjne, które samodzielnie potwierdza przetrenowanie. Wyniki badań mogą jednak stanowić element szerszej oceny zdrowia i pomóc w poszukiwaniu przyczyn podobnych objawów.

Niedobór energii w sporcie – RED-S

U kobiet regularnie trenujących istotna jest odpowiednia dostępność energii, czyli ilość energii pozostającej organizmowi po uwzględnieniu wydatku związanego z aktywnością fizyczną. Jeżeli intensywnym treningom przez dłuższy czas towarzyszy zbyt mała podaż energii, może rozwinąć się względny niedobór energii w sporcie – RED-S (Relative Energy Deficiency in Sport).

Może on wpływać m.in. na gospodarkę hormonalną, cykl miesiączkowy, zdrowie kości, metabolizm oraz zdolność do regeneracji. U aktywnych kobiet sygnałem wymagającym dalszej oceny mogą być m.in. nieregularne miesiączki lub ich zanik, przewlekłe zmęczenie, pogorszenie regeneracji albo spadek formy. Pakiet „Kobieca forma i sport” nie służy do samodzielnego rozpoznania RED-S. Wyniki badań laboratoryjnych mogą natomiast stanowić element szerszej diagnostyki.

Hormony u aktywnych kobiet – FSH, LH, estradiol i prolaktyna

Aktywność fizyczna, dostępność energii, masa ciała, stres i regeneracja mogą mieć znaczenie dla funkcjonowania gospodarki hormonalnej. Pakiet obejmuje FSH, LH, estradiol i prolaktynę, co pozwala ocenić wybrane elementy osi hormonalnej związanej z cyklem miesiączkowym.

Wyniki FSH, LH i estradiolu zależą m.in. od fazy cyklu. W określonych wskazaniach diagnostycznych badania te często wykonuje się na początku cyklu, najczęściej między 2. a 5. dniem. Termin pobrania powinien jednak zależeć od celu diagnostyki i zaleceń lekarza. W przypadku nieregularnych miesiączek lub ich braku sposób i termin wykonania badań należy ustalić indywidualnie.

Tarczyca a aktywność fizyczna – TSH, FT3 i FT4

Hormony tarczycy uczestniczą w regulacji metabolizmu i wielu procesów wpływających na funkcjonowanie całego organizmu. Pakiet obejmuje TSH, FT3 i FT4, dzięki czemu pozwala uzyskać szerszy obraz czynności tarczycy. Nieprawidłowe wyniki wymagają interpretacji w połączeniu z objawami Pacjentki.

Glukoza i insulina u aktywnych kobiet

Glukoza i insulina należą do parametrów związanych z gospodarką węglowodanową. Ich oznaczenie może dostarczyć informacji o sposobie regulacji stężenia glukozy we krwi. Wyniki należy interpretować z uwzględnieniem diety, masy ciała, aktywności fizycznej oraz innych parametrów metabolicznych.

Kortyzol a aktywność fizyczna

Kortyzol jest hormonem wydzielanym przez korę nadnerczy. Jego wydzielanie zależy m.in. od rytmu dobowego, stresu oraz innych czynników fizjologicznych. Pakiet obejmuje oznaczenie wolnego kortyzolu w moczu. Badanie nie jest prostym testem „poziomu stresu” ani samodzielnym wskaźnikiem jakości regeneracji po treningu. Wynik powinien być interpretowany w odpowiednim kontekście klinicznym.

ALT, AST, kreatynina i mocznik a trening

Intensywny wysiłek fizyczny może przejściowo wpływać na część wyników laboratoryjnych. AST występuje również w mięśniach, dlatego jego stężenie może zmieniać się po intensywnym treningu. Na kreatyninę i mocznik mogą wpływać m.in. masa mięśniowa, nawodnienie, dieta oraz aktywność fizyczna. Z tego względu wyniki u osób regularnie trenujących warto interpretować z uwzględnieniem aktywności wykonywanej przed pobraniem materiału.

Kiedy warto wykonać pakiet „Kobieca forma i sport”

Pakiet może być odpowiedni dla kobiet, które:

• regularnie ćwiczą, np. biegają, trenują siłowo, wybierają fitness, pilates, reformer, jogę lub inne formy aktywności,
• zwiększają częstotliwość lub intensywność treningów,
• chcą okresowo kontrolować wybrane parametry zdrowotne przy aktywnym trybie życia,
• obserwują spadek formy lub brak siły na treningu,
• odczuwają przedłużające się zmęczenie po treningu,
• mają trudności z regeneracją po wysiłku,
• chcą ocenić wybrane parametry gospodarki hormonalnej,
• chcą sprawdzić funkcjonowanie tarczycy,
• chcą ocenić gospodarkę glukozową i lipidową,
• chcą wykonać szerszy zestaw badań w ramach kontroli zdrowia przy regularnej aktywności fizycznej.

Jak przygotować się do badań

Aby ograniczyć wpływ czynników zewnętrznych na wyniki:

• zgłoś się na pobranie krwi rano, po całonocnym wypoczynku,
• pozostań na czczo – od ostatniego posiłku powinno upłynąć około 6–8 godzin, a w przypadku niektórych badań do 12 godzin,
• przed pobraniem możesz wypić niewielką ilość niesłodzonej, niegazowanej wody,
• dzień wcześniej unikaj alkoholu, ciężkich i obfitych posiłków oraz bardzo intensywnego wysiłku fizycznego,
• przed pobraniem odpocznij przez kilka–kilkanaście minut,
• poinformuj personel o przyjmowanych lekach i suplementach,
• nie odstawiaj samodzielnie leków ani nie pomijaj ich dawki – sposób przyjęcia w dniu badania ustal z lekarzem,
• jeżeli FSH, LH i estradiol wykonywane są z konkretnego wskazania hormonalnego, termin badania warto ustalić z lekarzem z uwzględnieniem dnia cyklu.

Jak pobrać mocz do badania wolnego kortyzolu

Oznaczenie wolnego kortyzolu wymaga dobowej zbiórki moczu. Materiał zbiera się przez 24 godziny zgodnie z podaną wcześniej instrukcją. Prawidłowe wykonanie całej zbiórki ma znaczenie dla wiarygodności wyniku, dlatego przed rozpoczęciem należy dokładnie zapoznać się z instrukcją otrzymaną w Centrum Medycznym CMP.

Pakiet badań „Kobieca forma i sport” w placówkach CMP

Pakiet „Kobieca forma i sport” można wykonać w placówkach Centrum Medycznego CMP w Warszawie, Piasecznie, Józefosławiu, Pruszkowie, Ząbkach, Łomiankach oraz Białej Rawskiej. Zestaw obejmuje 19 badań pozwalających ocenić wybrane parametry związane z gospodarką hormonalną, tarczycą, metabolizmem, gospodarką lipidową, procesami zapalnymi, funkcjonowaniem nerek i wątroby oraz wydzielaniem kortyzolu.