Kolonoskopia – badanie endoskopowe

Kolonoskopia to badanie endoskopowe jelita grubego, które umożliwia dokładną ocenę błony śluzowej odbytnicy, okrężnicy oraz w uzasadnionych przypadkach – końcowego odcinka jelita cienkiego. Jest jedną z podstawowych metod diagnostyki chorób jelita grubego i odgrywa ważną rolę zarówno w wykrywaniu ich przyczyn, jak i profilaktyce raka jelita grubego. Podczas badania lekarz może również pobrać wycinki do dalszej diagnostyki lub usunąć polipy, jeśli istnieją ku temu wskazania medyczne.

Kolonoskopia – co to za badanie

Kolonoskopia to badanie wykonywane przy użyciu cienkiego, elastycznego endoskopu zakończonego kamerą. Aparat wprowadzany jest przez odbyt do jelita grubego, dzięki czemu lekarz może dokładnie ocenić błonę śluzową odbytnicy, okrężnicy oraz w razie potrzeby końcowego odcinka jelita cienkiego.

Badanie wykonywane jest w czasie rzeczywistym i pozwala nie tylko ocenić wygląd błony śluzowej, ale również pobrać wycinki do badania histopatologicznego, usunąć polipy lub wykonać inne procedury diagnostyczne, jeśli istnieją ku temu wskazania.

Co wykrywa badanie kolonoskopii

Kolonoskopia pozwala ocenić stan błony śluzowej jelita grubego oraz wykryć wiele zmian wymagających leczenia lub dalszej diagnostyki.

Podczas badania lekarz może rozpoznać między innymi:

• polipy jelita grubego,
• zmiany przednowotworowe,
• raka jelita grubego,
• wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
• chorobę Leśniowskiego-Crohna,
• stany zapalne jelita grubego,
• uchyłki jelita grubego,
• źródła krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego,
• zwężenia jelita,
• inne nieprawidłowości wymagające dalszej diagnostyki lub leczenia.

W wielu przypadkach sama ocena błony śluzowej pozwala postawić rozpoznanie. Jeżeli jednak konieczne jest potwierdzenie charakteru zmian, lekarz może pobrać wycinki do badania histopatologicznego.

Większość raków jelita grubego rozwija się na podłożu wcześniej istniejących polipów, dlatego ich usunięcie jest jednym z najważniejszych elementów profilaktyki tego nowotworu. Usunięcie polipów może ograniczyć ryzyko rozwoju zmian nowotworowych w przyszłości, a w wielu przypadkach pozwala przeprowadzić diagnostykę i leczenie podczas jednej procedury.

Wskazania do kolonoskopii

Kolonoskopia wykonywana jest zarówno u osób z objawami mogącymi świadczyć o chorobach jelita grubego, jak i w ramach profilaktyki raka jelita grubego.

Do najczęstszych wskazań należą:

• obecność krwi w stolcu,
• dodatni wynik testu na krew utajoną w kale,
• przewlekłe bóle brzucha,
• przewlekłe biegunki lub zaparcia,
• zmiana rytmu wypróżnień,
• niewyjaśniona niedokrwistość z niedoboru żelaza,
• niezamierzona utrata masy ciała,
• podejrzenie chorób zapalnych jelit,
• kontrola po wcześniejszym usunięciu polipów,
• profilaktyka raka jelita grubego.

O wykonaniu badania zawsze decyduje lekarz na podstawie zgłaszanych objawów oraz obrazu klinicznego.

Jak przebiega kolonoskopia

Podczas badania pacjent układa się na lewym boku. Lekarz delikatnie wprowadza endoskop przez odbyt do jelita grubego, stopniowo oceniając błonę śluzową na całej długości badanego odcinka. Kamera znajdująca się na końcu aparatu przekazuje obraz na monitor w czasie rzeczywistym, umożliwiając dokładną ocenę jelita.

Jeżeli podczas badania lekarz zauważy zmiany wymagające dokładniejszej oceny, może pobrać wycinki do badania histopatologicznego. Pobranie wycinków jest bezbolesne. W przypadku wykrycia polipów możliwe jest również ich usunięcie podczas tego samego badania.

Ile trwa badanie kolonoskopii

Samo badanie trwa zazwyczaj od 20 do 40 minut, jednak całkowity czas pobytu w placówce zależy od wybranej metody znieczulenia oraz zakresu wykonywanej diagnostyki. W przypadku kolonoskopii wykonywanej w sedacji dożylnej pacjent pozostaje pod obserwacją personelu medycznego do momentu, aż lekarz uzna, że może bezpiecznie opuścić placówkę.

Kolonoskopia ze znieczuleniem czy bez znieczulenia

W Centrum Medycznym CMP kolonoskopię można wykonać bez znieczulenia lub w sedacji dożylnej prowadzonej przez lekarza anestezjologa. Wybór metody zależy od wskazań medycznych oraz preferencji pacjenta.

Sedacja dożylna polega na podaniu leków przez lekarza anestezjologa, które ograniczają świadomość, stres i dyskomfort związany z badaniem. U wielu pacjentów pozwala przespać procedurę lub nie pamiętać jej przebiegu. O możliwości wykonania badania w sedacji oraz rodzaju zastosowanego znieczulenia każdorazowo decyduje lekarz anestezjolog po przeprowadzeniu wywiadu medycznego.

Kolonoskopia przygotowanie do badania

Prawidłowe przygotowanie do kolonoskopii ma kluczowe znaczenie dla jakości badania. Dokładnie oczyszczone jelito pozwala lekarzowi ocenić błonę śluzową oraz wykryć nawet niewielkie polipy i inne zmiany. Niepełne przygotowanie może utrudnić ocenę jelita, wydłużyć badanie lub sprawić, że konieczne będzie jego powtórzenie.

Dieta przed kolonoskopią

Na około 3–5 dni przed badaniem zaleca się stosowanie diety ubogoresztkowej. Odpowiednia dieta zmniejsza ilość resztek pokarmowych w jelicie i zwiększa szansę na dokładną ocenę błony śluzowej podczas badania. W tym czasie należy unikać produktów zawierających pestki i ziarna, takich jak kiwi, winogrona, truskawki, pomidory, mak, siemię lniane, sezam, słonecznik oraz pieczywo pełnoziarniste i z ziarnami. Pestki i nasiona mogą pozostawać w jelicie i utrudniać dokładną ocenę błony śluzowej podczas badania.

Można natomiast spożywać między innymi białe pieczywo, ryż, makaron, gotowane ziemniaki, chude mięso, klarowne buliony oraz pić wodę niegazowaną i inne klarowne płyny zgodnie z przekazanymi zaleceniami.

Oczyszczenie jelita

Przed kolonoskopią konieczne jest przyjęcie preparatu oczyszczającego jelito zgodnie z indywidualną instrukcją przekazaną przez personel medyczny. Sposób przygotowania zależy od godziny badania oraz rodzaju przepisanego preparatu.

Leki przed kolonoskopią

Przed badaniem należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach oraz chorobach przewlekłych. Dotyczy to szczególnie leków przeciwkrzepliwych, przeciwpłytkowych, preparatów zawierających żelazo oraz leków stosowanych w leczeniu cukrzycy. Jeśli pacjent stosuje leki w formie zastrzyków wykorzystywane m.in. w leczeniu otyłości lub cukrzycy, np. semaglutyd, liraglutyd albo tirzepatyd, powinien poinformować o tym personel. Nie należy samodzielnie odstawiać leków przeciwkrzepliwych ani przeciwpłytkowych bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem. W razie potrzeby lekarz przekaże indywidualne zalecenia dotyczące ich dalszego stosowania przed badaniem.

Zalecenia po kolonoskopii

Po zakończeniu badania lekarz omawia jego wynik oraz przekazuje dalsze zalecenia dotyczące diagnostyki lub leczenia. W przypadku kolonoskopii wykonywanej w sedacji dożylnej pacjent pozostaje przez pewien czas pod obserwacją personelu medycznego. Po sedacji nie należy prowadzić pojazdów, obsługiwać maszyn ani podejmować ważnych decyzji przez 24 godziny po badaniu. Pacjent powinien zgłosić się z osobą towarzyszącą, która pomoże bezpiecznie wrócić do domu.

Jeżeli podczas badania pobrano wycinki lub usunięto polipy, lekarz poinformuje pacjenta o dalszym postępowaniu oraz terminie kontroli, jeśli będzie ona konieczna. Jeżeli po badaniu wystąpi silny ból brzucha, gorączka, nasilone krwawienie z odbytu lub inne niepokojące objawy, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub zgłosić do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego.

Kiedy otrzymam wynik kolonoskopii

Wstępny wynik badania lekarz omawia z pacjentem bezpośrednio po jego zakończeniu. Jeżeli podczas kolonoskopii pobrano wycinki do badania histopatologicznego, czas oczekiwania na wynik zależy od rodzaju wykonywanej analizy. Szczegółową informację o terminie odbioru wyniku przekazuje personel medyczny po zakończeniu badania.

Czy istnieją przeciwwskazania do wykonania kolonoskopii

Kolonoskopia jest badaniem bezpiecznym i małoinwazyjnym, jednak w niektórych sytuacjach może wymagać odroczenia lub przeprowadzenia ze szczególną ostrożnością. O możliwości wykonania badania każdorazowo decyduje lekarz po przeprowadzeniu wywiadu medycznego i ocenie stanu zdrowia pacjenta.

Do sytuacji wymagających indywidualnej kwalifikacji należą między innymi:

• niedawno przebyty zawał serca,
• ciężka niewydolność serca lub niewydolność oddechowa,
• ostre zapalenie otrzewnej,
• podejrzenie perforacji przewodu pokarmowego,
• ciężkie zaostrzenie niektórych chorób jelit,
• zaburzenia krzepnięcia krwi lub stosowanie niektórych leków przeciwkrzepliwych, szczególnie gdy planowane jest pobranie wycinków lub usunięcie polipów.

W razie wątpliwości lekarz może zalecić wykonanie dodatkowych badań, zmianę przygotowania do badania lub wyznaczyć inny termin jego przeprowadzenia.

Kolonoskopia w Piasecznie

W Centrum Medycznym CMP wykonujemy kolonoskopię u osób wymagających diagnostyki chorób jelita grubego oraz w ramach profilaktyki raka jelita grubego. Badanie można wykonać bez skierowania, bez wcześniejszej konsultacji gastroenterologicznej oraz w sedacji dożylnej prowadzonej przez lekarza anestezjologa.

Jeżeli istnieją wskazania medyczne, możliwe jest również wykonanie gastroskopii i kolonoskopii podczas jednej wizyty oraz jednej sedacji. Takie rozwiązanie może zwiększyć komfort pacjenta i ograniczyć liczbę wizyt, jednak wymaga odpowiedniego przygotowania, szczególnie do kolonoskopii, oraz kwalifikacji medycznej.