EKG spoczynkowe

EKG spoczynkowe, czyli elektrokardiogram, to od dziesięcioleci jedno z najważniejszych, nieinwazyjnych badań diagnostycznych, które pozwala na ocenę czynności elektrycznej mięśnia sercowego. EKG spoczynkowe jest całkowicie bezbolesnym i bezpiecznym badaniem, które można wykonywać wielokrotnie, ponieważ nie wiąże się z emitowaniem żadnego promieniowania.

EKG spoczynkowe – mechanizm działania

Serce nie jest jedynie pompą mechaniczną - to złożony narząd, który sterowany jest także impulsami elektrycznymi. Aparat EKG, za pośrednictwem elektrod umieszczonych na skórze, wychwytuje te mikronapięcia i przetwarza je na zapis graficzny. Podczas standardowego badania sygnały rejestrowane są z różnych perspektyw, co pozwala kardiologowi precyzyjnie zlokalizować ewentualne obszary niedokrwienia, martwicy (blizny pozawałowej) czy przerostu poszczególnych ścian serca. EKG spoczynkowe rejestruje czynność elektryczną serca i często jest uzupełnieniem badania echa serca, podczas którego badane są struktury narządu.

Kiedy wykonuje się EKG spoczynkowe

EKG spoczynkowe wykonuje się, gdy u pacjenta występują:

• bóle i dyskomfort w klatce piersiowej – pojawiające się uczucie ucisku, pieczenia lub gniecenia za mostkiem wymaga weryfikacji w celu wykluczenia ostrego niedokrwienia mięśnia sercowego,
• zaburzenia rytmu serca i kołatania - EKG jest podstawą do rozpoznania migotania przedsionków, tachykardii czy dodatkowych skurczów,
• nadciśnienie tętnicze - długotrwałe wysokie ciśnienie powoduje przerost lewej komory, a badanie EKG pozwala ocenić stopień tych zmian adaptacyjnych,
• omdlenia, utraty przytomności i zawroty głowy.

Badanie jest również elementem monitorowania leczenia farmakologicznego, ponieważ wiele leków (nie tylko kardiologicznych) może wpływać na czynność serca. Wykonuje się je także w celu kwalifikacji do zabiegów i operacji - jest to standardowy element oceny ryzyka anestezjologicznego przed każdą operacją w znieczuleniu ogólnym.

Przygotowanie pacjenta do badania EKG spoczynkowego i szczegółowy przebieg procedury

Choć EKG spoczynkowe nie wiąże się z koniecznością bycia na czczo, istnieje kilka zaleceń, które należy wdrożyć, aby uzyskać miarodajny wynik.

W dniu badania warto unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożywania dużej ilości kawy czy napojów energetycznych, które mogą sztucznie przyspieszyć rytm zatokowy. Bardzo ważne jest, aby nie smarować klatki piersiowej tłustymi balsamami – utrudniają one kontakt elektrody ze skórą, co powoduje powstawanie tzw. artefaktów (zakłóceń), utrudniających interpretację wyniku. Mężczyźni z gęstym owłosieniem w obrębie klatki piersiowej mogą zostać poproszeni o jego miejscowe zgolenie. Warto również założyć taką odzież, która umożliwi umieszczenie elektrod w obrębie kostek (np. luźne, szerokie spodnie).

Samo badanie trwa około 5–10 minut. Pacjent kładzie się na plecach na leżance, a specjalista w odpowiednich miejscach przyczepia elektrody. Podczas zapisu kluczowe jest pozostanie w bezruchu, miarowy oddech i powstrzymanie się od mówienia. Nawet najmniejsze napięcie mięśni szkieletowych może zniekształcić krzywą EKG. Po zakończeniu rejestracji elektrody są zdejmowane, a aparat drukuje pasek z zapisem, który zostaje dołączony do dokumentacji medycznej pacjenta.

Co podlega ocenie w trakcie EKG spoczynkowego

Na podstawie uzyskanych wyników specjalista analizuje czas trwania poszczególnych załamków i odstępów (wyrażony w milisekundach), ocenia amplitudę wychyleń oraz linię izoelektryczną. Poszczególne zmiany mogą np. sugerować świeże niedokrwienie, czy świadczyć o zawale przebytym w przeszłości, o którym pacjent mógł nawet nie wiedzieć. Ważna jest również ocena osi elektrycznej serca, której odchylenia mogą wskazywać na wady zastawek lub choroby płuc. EKG spoczynkowe pozwala wykryć również zaburzenia elektrolitowe.