Cytologia wykonywana odpowiednio często pozwala zapobiegać i skutecznie leczyć raka szyjki macicy. Co więcej, to szybkie i proste badanie, które można wykonać przy okazji rutynowej wizyty u ginekologa. Jak wygląda jego przebieg, jak często wykonywać cytologię i o co jeszcze warto spytać swojego lekarza? Sprawdzamy.  

Badanie cytologiczne – sposób na zapobieganie i szybkie wykrywanie raka szyjki macicy

Według statystyk, kobiety w Polsce wciąż zbyt rzadko wykonują cytologię. Co takiego sprawdza ginekolog podczas badania cytologicznego i dlaczego jego regularne przeprowadzanie jest tak ważne? Lekarz bada, czy w nabłonku tarczy i szyjki macicy nie ma komórek nowotworowych lub komórek atypowych oraz dysplastycznych o charakterze patologicznym. Ich wykrycie jest wskazaniem do dalszej diagnostyki, którą zleca oczywiście ginekolog (w Warszawie i w okolicy znaleźć go można wśród lekarzy Centrum Medycznego CMP). Dzięki takiej ścieżce można szybko wdrożyć ewentualne leczenie i zapobiec rozwojowi choroby lub skutecznie ją zwalczyć.

Odpowiednio często wykonywane badanie cytologiczne jest szansą na wykrycie zmian rakowych i przedrakowych, ale też innych stanów zapalnych. Wynik cytologii daje obraz, który pozwala ocenić ewentualne zmiany patologiczne w obrębie szyjki macicy. To najważniejszy rodzaj profilaktyki raka szyjki macicy. Odpowiednio wcześnie wykryty, może być bowiem wyleczony u 99 proc. kobiet (według danych pacjent.gov.pl). Co ważne, pozwala wskazać nieprawidłowości, zanim pojawią się związane z nimi objawy.

Cytologia u ginekologa lub położnej – rodzaje i przebieg badania

Obecnie cytologię dzieli się na dwa rodzaje: konwencjonalną i płynną. W przypadku badania konwencjonalnego, ginekolog lub położna (ona również może wykonać badanie) pobiera specjalną szczoteczką materiał z szyjki macicy i nanosi na szkiełko mikroskopowe. Utrwala je następnie roztworem etanolu. Cytologia płynna, zwana też jednowarstwową lub cienkowarstwową, polega na tym, że szczoteczka do wykonania cytologii umieszczana jest w pojemniku ze specjalnym płynem, który zapobiega uszkodzeniu badanych komórek. Dopiero w laboratorium materiał przenoszony jest na filtr oczyszczający płyn i na szkiełko mikroskopowe. Czułość badań jest podobna, natomiast cytologia płynna daje możliwość wykonania z jednej próbki większej liczby różnych testów diagnostycznych.

Pobranie materiału w przypadku cytologii konwencjonalnej i płynnej wygląda tak samo. Ginekolog za pomocą charakterystycznej, miękkiej szczoteczki pobiera materiał z szyjki macicy. Badanie trwa krótko i jest raczej bezbolesne, choć oczywiście czasami może pojawić się dyskomfort. Po badaniu cytologicznym może wystąpić też lekkie plamienie. Najlepiej wybrać się na cytologię kilka dni (3-4) po zakończeniu miesiączki i nie później niż 4 dni przed rozpoczęciem kolejnej. Ważne też, by przed planowaną cytologią u ginekologa przez 24 godz. zaprzestać aktywności seksualnej i nie poddawać się żadnemu badaniu lub zabiegowi ginekologicznemu. Przez 4 dni przed badaniem nie powinno się też używać preparatów dopochwowych czy do irygacji pochwy.

Ginekolodzy radzą: cytologia raz w roku, zwłaszcza u kobiet z grupy ryzyka

Choć program profilaktyczny skierowany do kobiet 25-64 oferuje wykonywanie cytologii raz na 3 lata, ginekolodzy radzą, by robić ją raz w roku. Powinny o tym pamiętać zwłaszcza kobiety z grupy ryzyka. Wśród jego czynników wymienia się m.in. przewlekłe zakażenie onkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) oraz choroby zapalne narządów płciowych przenoszone drogą płciową, długie stosowanie hormonalnych leków antykoncepcyjnych, dużą liczbę porodów, wieloletnie palenie papierosów, otyłość, ubogą w warzywa i owoce dietę, obniżoną odporność, przyjmowania leków immunosupresyjnych.

Obok cytologii najlepszą ochroną przed rozwojem raka szyjki macicy jest oczywiście zdrowy tryb życia, odpowiednia higiena miejsc intymnych, jak również szczepienia na HPV (podobnie jak o cytologii, informacje o nich uzyskać można np. u ginekologów z Centrum Medycznego CMP w Warszawie). Pierwsze badanie cytologiczne warto wykonać po rozpoczęciu życia seksualnego lub w okolicach 18 roku życia, jeśli wcześniej nie pojawiają się żadne niepokojące objawy. Jakie mogą one być? To na pewno ból, nietypowe krwawienie z narządów rodnych, plamienie lub upławy.