Jedną z podstaw profilaktyki zdrowotnej pozostają badania okresowe pracowników, które mają na celu potwierdzenie zdolności zatrudnionego do pracy oraz jego ochronę przed negatywnymi czynnikami środowiskowymi.[1] W dzisiejszym artykule omówimy, jaka jest rola medycyny pracy i o czym powinni pamiętać pracownicy i pracodawcy.

Dlaczego badania okresowe do pracy są tak ważne?

Badania profilaktyczne pracowników mają za zadanie ocenę czynników ryzyka osób pracujących. Podejmowanie odpowiednich działań pozwala na zmniejszenie zapadalności i umieralności na choroby zawodowe, pozazawodowe oraz ogranicza liczbę wypadków przy pracy. Dodatkowo zmniejszają zachorowalność na choroby niezawodowe, którym można zapobiec w miejscu pracy.[2]

Można przy tym mówić o prewencji pierwotnej i wtórnej. Pierwsza z nich ma na celu wyeliminowanie lub ograniczenie negatywnego działania czynników szkodliwych na zdrowie pracownika. Powinna także umożliwiać poprawę sposobu wykonywania pracy. Wtórna natomiast obejmuje działania prewencyjne, w tym badania lekarskie okresowe pracowników. W Polsce kwestie związane z bezpieczeństwem zdrowia zatrudnionych osób regulują służby BHP oraz lekarze medycyny pracy.[3]

Badania okresowe pracowników - co ile lat?

Zastanawiasz się, jak często należy przeprowadzać badania okresowe? Kodeks pracy, a konkretnie załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej ustala częstotliwość przeprowadzania badań profilaktycznych w zależności od czynników szkodliwych lub uciążliwych, na które narażeni są pracownicy. Jednocześnie lekarze medycyny pracy mogą skrócić odstęp między kolejnymi kontrolami, jeśli uznają, że jest to konieczne.[4]

Ważność badań okresowych zależy zatem od rodzaju wykonywanej pracy. Przykładowo osoby narażone na działanie pyłu pochodzenia roślinnego powinny wykonać pierwsze badania profilaktyczne po roku pracy, a kolejne po 4 latach.[5] Skierowanie na badania okresowe dla pracowników wydawane jest przez pracodawcę. Dodatkowo wizyta u lekarza odbywa się na jego koszt w godzinach pracy

Jaki jest zakres badań okresowych pracowników?

Zakres badań, podobnie jak ich częstotliwość, zależy przede wszystkim od rodzaju stanowiska. W przypadku pracy w warunkach silnego narażenia na działanie alergenów regularnie wykonuje się ogólne badanie lekarskie oraz dodatkowe kontrole dermatologiczne i otolaryngologiczne. Mogą one obejmować zatem testy skórne oraz spirometrię. Rodzaj badań określa lekarz medycyny pracy w oparciu o przedstawione na skierowaniu czynnika ryzyka. Mogą one obejmować przykładowo narażenie na promieniowanie jonizujące, działanie metali, obecność pyłów, w tym alergenów odpowiedzialnych za występowanie astmy oskrzelowej.[6]

Badanie okresowe pracowników pełnią ważną rolę. Pozwalają zminimalizować wpływ czynników szkodliwych na zdrowie i życie człowieka. Kompleksowe usługi w zakresie profilaktyki zdrowotnej świadczą lekarze medycyny pracy z Centrum Medycznego CMP.

[1] Realizacja zadań związanych z zapewnieniem pracownikom badań profilaktycznych, https://www.nik.gov.pl/plik/id,20464,vp,23091.pdf (dostęp 28.10.2022), s. 6

[2] J. Walusiak-Skorupa, Medycyna i higiena pracy, Warszawa, 2011, https://eu.cmkp.edu.pl/css_bart/dok_eu/Medycyna_i_higiena_pracy.pdf (dostęp 28.10.2022) s. 9-10.

[3] Ibidem, s. 10.

[4] Badania profilaktyczne pracowników, https://www.pip.gov.pl/pl/f/v/228173/badania%20profilaktyczne%20pracownikow.pdf (dostęp 28.10.2022), s. 5.

[5] J. Walusiak-Skorupa, Ibidem, s. 152.

[6] Ibidem, s. 152,