Hipercholesterolemia to rodzaj zaburzeń lipidowych polegający na występowaniu w osoczu stężenia cholesterolu całkowitego ≥ 190 mg/dl (≥ 5,0 mmol/l) lub LDL-C powyżej wartości zalecanych w danej grupie ryzyka sercowo-naczyniowego.

Cholesterol pełni w organizmie wiele ważnych funkcji – bierze udział w procesach biochemicznych, w syntezie witaminy D₃ i wielu hormonów, m.in. estrogenu, testosteronu, progesteronu. Jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania mózgu, a także uczestniczy w procesie trawienia tłuszczów.

Jednak zbyt wysokie stężenie cholesterolu całkowitego lub frakcji LDL zwiększa ryzyko miażdżycy i innych chorób sercowo-naczyniowych.

Dieta przy hipercholesterolemii

Dieta przy wysokim cholesterolu powinna zawierać:

• zwiększoną zawartość błonnika pokarmowego (warzywa surowe (szczególnie liściaste) i gotowane (nieskrobiowe), owoce świeże lub mrożone, produkty pełnoziarniste (ciemne pieczywo, kasza gryczana, pęczak, brązowy i czerwony ryż),
• rośliny strączkowe (soczewica, fasola, bób, groch, ciecierzyca, soja),
• kwasy omega-3 - ryby (zarówno chude, jak i tłuste),
• żywność funkcjonalną wzbogaconą fitosterolami (związki roślinne skutecznie obniżające cholesterol LDL).

Z diety należy wykluczyć:

• słone i słodkie przekąski (szczególnie z fruktozą), słodycze (lody, batony, wyroby czekoladowe), słodkie napoje niegazowane i gazowane,
• smażone potrawy (zamienić na pieczenie lub gotowanie),
• produkty zbożowe z oczyszczonej mąki (jasne pieczywo, mąki, makarony, ryż, płatki kukurydziane, wafle ryżowe, ciastka, herbatniki, ciasta, rogaliki, pączki, drożdżówki i inne produkty półcukiernicze),
• kiełbasy, salami, podroby, pełnotłuste sery.

Jadłospis przy hipercholesterolemii

Dzień 1.

śniadanie: kawałki pieczonego indyka, pieczywo, rzodkiewka, pomidor, sałata;

II śniadanie: jogurt naturalny, orzechy włoskie, płatki owsiane, maliny;

obiad: ryba pieczona, kapusta kiszona, soczewica czerwona; podwieczorek: pomidory z cykorią/sałatą;

kolacja: sałatka – rukola, ciecierzyca, pomidor, papryka, oliwa

Dzień 2.

śniadanie: pasta z ryby, pieczywo pełnoziarniste, ogórek;

II śniadanie: kefir z malinami;

obiad: zupa pomidorowa, pulpety drobiowe z koperkiem;

podwieczorek: warzywa surowe z hummusem;

kolacja: sałatka - rukola, roszponka/szpinak, tofu pieczone, papryka, pomidor, awokado, ogórek, pestki dyni, nasiona słonecznika, musztarda miodowa, oliwa

Dzień 3.

śniadanie: jajecznica z pomidorami, sałatka - rukola, pomidor, oliwki, pestki dyni, oliwa;

II śniadanie: jabłko;

obiad: pieczone mięso z indyka, surówka z czerwonej kapusty;

podwieczorek: porcja pestek dyni i nasion słonecznika;

kolacja: pieczywo pełnoziarniste, pasztet z soczewicy czerwonej, ogórek kiszony

dr n. o zdr. Katarzyna Różycka

dietetyk kliniczny w Centrum Medycznym CMP Piaseczno

Bibliografia

Szymański FM. i wsp. Rekomendacje dotyczące leczenia dyslipidemii w Polsce — III Deklaracja Sopocka Interdyscyplinarne stanowisko grupy ekspertów wsparte przez Sekcję Farmakoterapii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Choroby Serca i Naczyń 2018;15(4):199–210.