Łuszczyca – nieuleczalna choroba skóry – o objawach i leczeniu dermatolog z Centrum Medycznego CMP Białołęka, CMP Żoliborz

Łuszczyca – nieuleczalna choroba skóry – o objawach i leczeniu dermatolog z Centrum Medycznego CMP Białołęka, CMP Żoliborz

Łuszczyca to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy wytwarza przeciwciała atakujące komórki skóry, a w niektórych przypadkach również stawy. U chorych cykl rozwoju, dojrzewania i obumierania komórek skóry jest zaburzony i trwa tylko od 4 do 6 dni. Nowe komórki wytwarzają się na starych, które nie zdążyły się złuszczyć, co tworzy na ciele charakterystyczną warstwę łusek. Nieleczona łuszczyca może prowadzić do pogorszenia stanu psychicznego, a u chorych występuje też zwiększone ryzyko chorób serca i cukrzycy.


Łuszczyca – choroba o podłożu dziedzicznym?

Łuszczyca w większości przypadków ma podłoże dziedziczne, szczególnie jeśli objawy wystąpiły w młodym wieku, ale zdarza się, że jest wywołana przez inne czynniki. Na rozwój choroby mogą wpłynąć infekcje wirusowe i bakteryjne, przewlekłe stany zapalne, silne czynniki stresujące lub przyjmowanie niektórych leków. Zmiany skórne przybierają różne formy, choć zazwyczaj są to małe, czerwone plamy ze specyficznymi łuskami. U znacznej części chorych obejmują one niewielki obszar skóry na łokciach, pod kolanami, na owłosionej skórze głowy lub w szparze między pośladkami. A jeśli choroba zajmie paznokcie, pojawiają się w nich dołki. W zaawansowanym stadium zmiany łuszczycowe mogą występować nie tylko na twarzy i kończynach, ale też na sporej części tułowia. Ich pojawieniu się towarzyszy ból i nasilony świąd. Zmiany mogą przybrać również postać czerwonych grudek, które pokazują się często na nogach lub czerwonych plam o gładkiej powierzchni, umiejscowionych zazwyczaj w okolicach klatki piersiowej i pach.


Łuszczyca – leczenie tradycyjne

Łuszczyca jest chorobą przewlekłą, która często nawraca. Odpowiednia terapia daje pacjentowi szansę na cofnięcie się objawów i powrót do normalności. Tradycyjne metody leczenia dostosowuje się do intensywności zmian i ich lokalizacji. W terapii stosowane są leki o działaniu miejscowym oraz leki doustne na bazie pochodnej witaminy A. W przypadku, gdy zmiany obejmują ponad 10% skóry i utrudniają codzienne funkcjonowanie, a preparaty o działaniu miejscowym nie działają – stosuje się leki cytostatyczne i immunosupresyjne. Wyciszają one nadmierną aktywność układu odpornościowego i mają silne działanie przeciwzapalne. Tego typu środki lecznicze podaje się również pacjentom, którzy nie są w zaawansowanym stadium choroby, ale są w złym stanie psychicznym.


Nowoczesne metody leczenia łuszczycy

Łuszczycę leczy się także celowanymi lekami biologicznymi. Hamują one w organizmie produkcję białek (przeciwciał) odpowiedzialnych za stan zapalny i tworzenie się łusek. Z refundacji terapii przez NFZ mogą skorzystać osoby z umiarkowaną lub ciężką postacią łuszczycy, u których klasyczne metody leczenia nie dawały poprawy lub były niewystarczające w ramach tzw. programów lekowych. Leczenie celowane daje dużą szansę na remisję choroby i cofnięcie się zmian, nie jest natomiast obojętne dla zdrowia i nie każdy chory może z niego skorzystać. Dostępne od końca 2018 roku leki biologiczne są jednak coraz lepiej tolerowane i znacznie bezpieczniejsze niż środki poprzednich generacji. Dostęp do celowanego programu lekowego jest ograniczony w czasie. Można z niego korzystać przez maksimum 2 lata z możliwością ponowienia terapii w przypadku zaostrzenia choroby.


Terapia światłem – leczenie łuszczycy

Jeśli leczenie farmakologiczne nie przyniosło poprawy, pacjent chory na łuszczycę może też zostać skierowany przez dermatologa na zabiegi fototerapii w ramach NFZ. Zmiany skórne naświetla się lampą, emitującą promienie ultrafioletowe z zakresu UVB lub UVC. Czas trwania zabiegów jest stopniowo wydłużany przy równoczesnym zmniejszeniu ich częstotliwości. Łączna liczba zabiegów może wynieść od 30 do 40. A szczególnie skuteczne w fototerapii są lampy Waldmanna o długości fal 311 nanometrów.


Pielęgnacja skóry łuszczycowej

Chorzy powinni systematycznie pielęgnować skórę oraz zadbać o swój styl życia. Po każdym kontakcie skóry z wodą należy stosować apteczne preparaty natłuszczające z emolientami. Osoby z łuszczycą muszą unikać kosmetyków z konserwantami, sztucznymi barwnikami i substancjami zapachowymi. Mogą one działać drażniąco i zwiększać stan zapalny. Nie wolno  też drapać skóry i samodzielnie usuwać z niej łusek. Stosowanie preparatów z kortykosteroidami musi być wcześniej skonsultowane z lekarzem. Na własną rękę można jednak wypróbować zalecane w medycynie naturalnej kremy z macierzanki, fiołka lub konopi indyjskiej. Wskazana jest również krótka ekspozycja na naturalne promienie słoneczne. Osoby z jasną karnacją powinny przebywać na słońcu z filtrem ochronnym nie dłużej niż 10 minut.

Na skórę łuszczycową dobrze działają kąpiele w wodzie morskiej lub solankowej, które mogą złagodzić objawy choroby i zmniejszyć stan zapalny. Pacjent może przygotować leczniczą kąpiel w domu. Wystarczy dosypać do wody sól z Morza Martwego lub zwykłą sól kuchenną i moczyć się w niej około 15 minut. Chorzy powinni natomiast unikać kąpieli w basenach z chlorowaną wodą.


Dbaj o skórę od środka – dieta w walce z łuszczycą

W przypadku łuszczycy należy zadbać również o dietę, spokój psychiczny oraz warunki panujące w domu. W menu powinny znaleźć się warzywa, owoce oraz ryby i oleje z pierwszego tłoczenia jak lniany, rzepakowy czy konopny. Chorzy mogą sporadycznie spożywać alkohol, ale po jego wypiciu może wystąpić nasilenie objawów, dlatego najlepiej całkowicie z niego zrezygnować. Warto porozmawiać z lekarzem o dodatkowej suplementacji witamin A,C i E a także cynku i selenu, które wzmocnią odporność. Dobrze jest też zadbać o odpowiedni poziom nawilżenia powietrza w mieszkaniu oraz unikać sytuacji stresujących, które niekorzystnie działają na skórę.

Wystąpienie niepokojących objawów wskazujących na łuszczycę powinno skłonić do jak najszybszej konsultacji z dermatologiem. Wprowadzenie odpowiedniej terapii oraz zdrowego stylu życia pozwala na zniwelowanie dolegliwości wywołanych chorobą i umożliwia normalne funkcjonowanie.


lek. Piotr Sobolewski

rezydent dermatologii, Centrum Medyczne CMP Białołęka, CMP Żoliborz