Dzień Walki z Czerniakiem – dbaj o skórę – dermatolog z Centrum Medycznego CMP radzi

Dzień Walki z Czerniakiem – dbaj o skórę – dermatolog z Centrum Medycznego CMP radzi

Drodzy Pacjenci, każdego roku, 12 maja obchodzony jest Europejski Dzień Walki z Czerniakiem. Jest to dzień, w którym przypominamy o potrzebie regularnej kontroli znamion barwnikowych. Tradycyjnie w maju w gabinetach dermatologicznych organizowane są akcje promujące profilaktyczną lekarską i dermatoskopową ocenę stanu skóry, będącą najlepszym badaniem przesiewowym w prewencji nowotworów, zarówno czerniaka, jak i nieczerniakowych. W tym roku z uwagi na panującą sytuację epidemiologiczną i konieczność zachowania środków ostrożności w zapobieganiu rozprzestrzeniania się zakażeń, dni otwarte w poradniach zostały zawieszone. Jednakże bez względu na okoliczności nie ustajemy w promocji zdrowia. W sytuacjach szczególnych, budzących zwiększony i uzasadniony niepokój pacjenta zachęcamy do odwiedzenia gabinetu lekarza, zachowując przy tym zalecane środki ostrożności. Pamiętajmy, że choroby nie ustają w czasie pandemii, a w przypadku nowotwórów niezależnie od ich lokalizacji i pochodzenia podstawowym czynnikiem prognostycznym jest czas.

Skóra jest największym narządem ludzkiego ciała narażonym na działanie wielu czynników pochodzących zarówno z wnętrza jak i z zewnątrz naszego organizmu. Wpływają one na stan skóry, powodując powstanie różnego rodzaju zmian oraz wykwitów na jej powierzchni. Do takich czynników zaliczamy m.in. źródła promieniowania, w tym światło słoneczne (UVA, UVB, światło widzialne, promieniowanie podczerwone, światło niebieskie). W większości przypadków zmiany skórne mają łagodny charakter, jednak statystycznie u 2% osób w ciągu trwania ich życia rozwinie się czerniak.


Czym jest czerniak?

Jest to nowotwór skóry powstający z komórek zwanych melanocytami, odpowiadających za zabarwienie naszej skóry oraz powstawanie znamion, czyli ciemnych plamek lub wyczuwalnych na skórze grudek, zwanych potocznie „pieprzykami”. Melanocyty występują w ludzkim naskórku oraz nabłonku (pod płytką paznokciową, na błonach śluzowych jamy ustnej, nosa, narządów płciowych, gałce ocznej) i zapewniają m.in. naturalną fotoprotekcję dzięki produkcji melaniny. Barwnik ten odpowiada za ciemnienie skóry pod wpływem promieniowania UV, czyli tzw. opaleniznę. Czerniak, który powstaje w wyniku nieprawidłowych podziałów wyżej wymienionych komórek naskórka, jest uważany za najbardziej agresywny nowotwór skóry, obarczony największą śmiertelnością.


 Skąd tak złe rokowanie? 

Wynika ono ze wspomnianego już „czasu”, czyli wykrywania nowotworu na zbyt późnym etapie jego rozwoju, co wiąże się z tendencją do dawania przerzutów do innych narządów ludzkiego organizmu.  Należy przy tym podkreślić, że czerniak zdiagnozowany we wczesnym stadium (ograniczonym do skóry) przy właściwie podjętym postępowaniu terapeutycznym jest uleczalny. Nie warto zatem zwlekać ze specjalistycznym badaniem niepokojących zmian skórnych, gdyż regularnie prowadzona profilaktyka i wcześnie podjęte działania mogą uratować nie tylko nasze zdrowie, ale i życie.

Co kryje się pod pojęciem zmiany budzącej niepokój?

Jest to każda nowo powstała zmiana na skórze lub błonach śluzowych (czerwieni wargowej, jamy ustnej, narządów płciowych) lub zmiana dotychczas istniejąca, która zaczęła zmieniać swój charakter, tj. powiększać się, zmieniać kolor, strukturę, kształt. Są to również zmiany niespodziewanie podkrwawiające, wrzodziejące, długo niegojące się. Nie każda z nich będzie czerniakiem, jednak każda może okazać się groźna dla zdrowia pacjenta. Stąd tak istotną rolę odgrywa regularna samoocena oraz kontrole w gabinecie dermatologicznym odbywane co 6 -12 miesięcy.


Kogo dotyczą zachorowania?

Czerniak jest nowotworem mogącym wystąpić w każdym wieku, choć zdecydowanie rzadziej obserwowany jest u dzieci. Tu istotną rolę odgrywają uwarunkowania genetyczne. Nie oznacza to jednak, że nie wymagają one podejmowania działań profilaktycznych, w tym stosowania fotoprotekcji i kontroli lekarskich. Wg statystyk, najczęściej chorują ludzie młodzi, choć nie jest to regułą.


Skąd zatem bierze się czerniak?

Najczęstszą przyczyną jego rozwoju na naszej skórze są oparzenia słoneczne, stąd tak ważne jest stosowanie odpowiedniej ochrony przed działaniem promieniowania.


Jak możemy zapobiegać czerniakowi?

W profilaktyce nowotworów skóry kluczową rolę odgrywa fotoprotekcja. Mamy tu na myśli stosowanie ochrony zarówno fizycznej (okrycia wierzchnie, nakrycia głowy, okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV), jak i unikanie nadmiernej, długotrwałej ekspozycji na słońce w okresie w zwiększonego nasłonecznienia. W naszej szerokości geograficznej jest to głównie sezon wiosenno – letni, w szczególności w godzinach między 10:00 a 15:00, kiedy promieniowanie UVB jest najsilniejsze (B, jak burning, z ang.= oparzenie). Warto przy tym nadmienić, że źródłem szkodliwego promieniowania UV są również lampy stosowane w solarium.

Ważnym elementem ochrony przed promieniowaniem jest stoswanie kremów z filtrem o szerokim spektrum (UVA, UVB, a obecnie również podczerwień i światło niebieskie) oraz wysokim SPF, minimum 30, optymalnie 50 +. Należy przy tym pamiętać, że kremy z filtrem aplikujemy ok. 30 min przed wyjściem na słońce i reaplikujemy je na skórę eksponowaną na promieniowanie w zależności od fotostabilności filtra oraz naszych codziennych aktywności, powodujących jego ścieranie z powierzchni skóry (intensywny wysiłek, pocenie się, kąpiele), optymalnie co 2-3 godziny. Regularne używanie kremów z filtrem, nie tylko w okresie lata, lecz również w ciągu całego roku jest dobrym i zdrowym nawykiem, zapobiegającym różnego rodzaju schorzeniom skóry, nie tylko nowotworowym, lecz również m.in. alergiom, przebarwieniom, ale także starzeniu się skóry. Krem z filtrem ma zatem wiele istotnych zastosowań, będąc zarówno dobrą profilaktyką chorób skóry, jak i najlepszym kosmetykiem przeciwstarzeniowym.


lek. Anna Kułakowka

dermatolog z Centrum Medycznego CMP