Depresja ma wiele twarzy – o depresji mówi psycholog z Centrum Medycznego CMP

Depresja ma wiele twarzy – o depresji mówi psycholog z Centrum Medycznego CMP

23 lutego to dzień, w którym obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją.

Niestety liczba osób dotkniętych depresją stale rośnie. WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) szacuje, iż w najbliższym czasie depresja wysunie się na pierwsze miejsce najbardziej powszechnych chorób.

Statystyki podają, że nawet co dziesiąty człowiek na świecie jest dotknięty tą chorobą, dlatego też zdobyła miano choroby cywilizacyjnej. Każdego roku z jej powodu umiera ok 800 tys. osób. Depresja, uważana jest za jedno z największych zagrożeń zdrowotnych współczesnego człowieka.


Depresja to określenie ogólne. Nie oznacza jednej choroby, ale grupę różnych stanów chorobowych, które przejawiają się w podobny sposób, ale mogą mieć różną przyczynę lub konieczność różnego leczenia.

Obecnie, termin „depresja” jest bardzo powszechnie używany na określenie każdego rodzaju złego samopoczucia, smutku, przygnębienia, obniżonego nastroju, czasem nawet zmęczenia. Często w języku potocznym można usłyszeć zwroty typu: „muzyka, której słucham jest depresyjna”, „rozstałam się z chłopakiem, mam depresję”, które mają na celu opisanie pewnego zdarzenia lub określenie normalnej reakcji na trudne wydarzenia.  Jeśli jednak taka reakcja się wydłuża oraz odnosi się również do innych sfer naszego funkcjonowania (psychika, fizyczność, działanie), warto wówczas się zastanowić, czy jest się smutnym (potoczna depresja) czy cierpi się na depresję w klinicznym znaczeniu tego słowa.  Odróżnienie tego nie jest wcale takie łatwe, ale możliwe.

U osób z chorobami depresyjnymi występują różne objawy. Jak długo trwają, jak ciężkie są i jak często, zależy od osoby i współistniejącej choroby.


Typowe objawy osób, które depresji doświadczyły oprócz obniżenia nastroju to m.in.  trudności z koncentracją, pamiętaniem szczegółów oraz trudność w podejmowaniu decyzji. Osoby z chorobami depresyjnymi mają poczucie winy, bezradności, czują się bezwartościowe, mają obniżoną samoocenę, są pesymistyczne. Pojawiają się u nich zaburzenia snu, bezsenność, nadmierne spanie lub wczesne przebudzenia. Objawem może być również drażliwość, zniecierpliwienie i niepokój. Osoby w depresji mają spadek energii, czują się zmęczone. Walczą o każdy dzień. Łatwo myślą o sobie w sposób negatywny. Mają zaburzenia apetytu – przejadanie lub utrata apetytu, chory może również przestać jeść. Mogą występować uporczywe bóle, skurcze i problemy trawienne, które nawet po leczeniu nie ustępują.  W chorobie depresyjnej pojawia się trwałe przygnębienie, lęk lub „puste” uczucia, mogą jej towarzyszyć myśli samobójcze lub próby odebrania sobie życia.

U osób cierpiących na depresję występuje duże poczucie winy, często obiektywnie nieuzasadnione. Wiele osób z depresją miewa lub ma myśli samobójcze, jako jedyny sposób rozwiązania ich sytuacji. Takim osobom trudność mogą sprawiać codzienne aktywności (np. przygotowanie posiłku, higiena osobista).

W depresji prawie zawsze występuje smutek, ale smutek bardzo często nie oznacza depresji. Każdemu człowiekowi zdarza się, że bywa smutny, ale większość ludzi nigdy nie choruje na depresję. Ważne jest nasilenie i czas trwania. Jeżeli ktoś stale, przez większą część dnia przez minimum 2 tygodnie odczuwa głęboki smutek, który nie podlega właściwie żadnym modyfikacjom przez okoliczności z zewnątrz, wówczas prawdopodobnie możemy mieć już do czynienia z depresją.

Jeśli powyższy zbiór objawów lub wielu z nich trwa dłużej niż dwa tygodnie, powinien nas skłonić do podjęcia jakiś kroków oraz udania się na konsultację ze specjalistą w tym zakresie (może to być lekarz pierwszego kontaktu, psychiatra, psycholog). Jeśli natomiast u chorego pojawiają się myśli samobójcze, kiedy jest w głębokim obniżeniu nastroju lub jest zahamowany psychoruchowo, czyli w bardzo trudnym kontakcie – należy bezwzględnie udać się do psychiatry, poradni zdrowia psychicznego lub do szpitala psychiatrycznego. Skierowanie do tego celu nie jest wymagane.


Depresja jest zaburzeniem, które może dotknąć każdego, niezależnie od wieku, wykształcenia i statusu materialnego. W zależności od tego, kto choruje, można wyróżnić depresję dzieci i młodzieży, depresję osób dorosłych oraz depresję osób w podeszłym wieku.

Objawy depresji mają związek z indywidualną podatnością, z psychicznymi możliwościami danej osoby. Na obraz choroby wpływa wiek osoby- nieco inne objawy depresji będą przedstawiać się u osoby w podeszłym wieku a inne u nastolatka. Bez wystarczającej wiedzy dotyczącej objawów tej choroby można czasem podejrzewać zupełnie inną przypadłość.

Może zdarzyć się tak, że zachoruje ktoś z naszej rodziny lub bliski znajomy. Oczywiste jest, iż w takiej sytuacji często chcemy choremu pomóc. Warto więc wiedzieć, jak pomóc a nie dodatkowo zaszkodzić. Depresja ma różne oblicza a pomiędzy „zwykłym” czasowym obniżeniem nastroju a depresją w znaczeniu klinicznym przebiega cienka granica. Chcąc pomóc choremu bliscy często próbują go zmobilizować, pocieszyć, rozwiązać problem lub pomóc w jego rozwiązaniu. Choć takie dążenia wynikają oczywiście z dobrych intencji, należy pamiętać ze mogą pogorszyć sytuację.


Słowa, które wyrządzają szkodę to m.in. „Ludzie mają większe problemy”; „Weź się w garść”; „To wszystko jest w Twojej głowie”, „Przestań się nad sobą użalać”, „Zrób coś ze sobą”; „Myśl pozytywnie”; „Nie wymyślaj problemów tam, gdzie ich nie ma”; „Masz wspaniałe życie i tyle rzeczy, za które powinieneś być wdzięczna”, itp. Takich rad warto unikać. Takie rady mogą pomóc osobie w chwilowym dołku, ale nie w sytuacji chorego na depresję. Powyższe rady powodują, że chory czuje się niezrozumiany, są bagatelizowaniem jego problemu, mogą być frustrujące i powodują jeszcze większe zamykanie się chorego. Czasem chory słyszy „jak nie zrobisz czegoś ze sobą to się wyprowadzę”, taki szantaż emocjonalny może wręcz pogłębić depresję, wywołać myśli lub próby samobójcze. Wszelkie tego typu rady i ultimatum nie poprawią sytuacji, wręcz mogą przynieść odwrotny skutek. Przede wszystkim dlatego, że istotą depresji jest bezsilność a w obliczu bezsilności takie dobre rady nie mają sensu.


Zaraz za tym, czego mówić nie należy warto wyjaśnić co mówić się powinno, aby chory czuł wsparcie i poczucie bezpieczeństwa. Dobre komunikaty do chorego to. m.in.: „Widzę, jak bardzo się starasz i doceniam to”; „Nie potrafię do końca zrozumieć, przez co przechodzisz, ale jestem tu dla Ciebie, masz moją akceptację i wsparcie”; „Co mogę dla Ciebie zrobić?”; „Na co masz ochotę?”.

Należy też pamiętać o tym, że depresja to choroba, która wymaga pomocy profesjonalnej. Herbatka, rozmowa i wspólne oglądanie telewizji, nawet jeśli przynoszą rezultat – są jedynie chwilowe i doraźne.


Istnieje wiele przyczyn depresji. Jest to choroba o złożonym obrazie. Może pojawić się w wyniku wielu różnych czynników, m.in. biologicznych, środowiskowych, emocjonalnych. Czasem może to być utrata kogoś bliskiego, diagnoza poważnej choroby lub dużej życiowej zmiany. Depresja może być skutkiem jak i powodem wielu chorób somatycznych. Możliwymi przyczynami depresji może być również działanie niektórych substancji psychoaktywnych, leków a także zaburzeń hormonalnych (np. depresja poporodowa, depresja w ciąży). Typ depresji zawsze diagnozuje specjalista. Rodzaj leczenia uzależniony jest od rodzaju i stopnia w jakim nasilona jest choroba.  Leczenie odbywa się za pomocą środków farmakologicznych oraz psychoterapii. W cięższych przypadkach konieczna bywa hospitalizacja.


Nieleczona depresja może przyczynić się do wielu powikłań. Pierwsze to oczywiście pogłębianie się objawów psychologicznych, pogorszenie ogólnej kondycji organizmu. Ponadto występuje ryzyko chorób serca, wystąpienia cukrzycy, itp. nieleczona depresja może doprowadzić chorego również do śmierci.


Sposoby zapobiegania to głównie tak zwana profilaktyka pozytywna. Profilaktyka pozytywna dąży do tego, aby osoby z grup ryzyka, stały się bardziej odporne, rozwija procesy i czynniki sprzyjające zdrowiu. Rekomendowane zachowania, które mają korzystny wpływ na osoby ze skłonnościami do zachorowań na depresję mieszczą się w formule „prowadzenie zdrowego i higienicznego trybu życia”. Niedosypianie, przemęczenie to czynniki negatywnie wpływające na nastrój, często powodujące przygnębienie oraz drażliwość. Z tego powodu warto kontrolować ilość snu. Warto również ustawiać sobie rytm dnia tak, aby jak najwięcej korzystać ze światła słonecznego oraz dbać o regularny wypoczynek. Kolejny aspekt to aktywny wypoczynek. Systematyczne uprawianie sportu może korzystnie wpływać na samopoczucie. Ćwiczenia fizyczne wpływają pozytywnie na umysł i ciało, pozwalają wypracować pewność siebie oraz poczucie zwycięstwa, a te mogą być przeniesione na inne sfery życia. Sport pomaga ponadto rozładować napięcie i radzić sobie ze stresem, podczas wysiłku fizycznego w organizmie uwalniają się endorfiny (hormony szczęścia). Ich niedobór sprzyja złemu samopoczuciu, apatii i zaburzeniom nastroju. Następny aspekt profilaktyki to ograniczenie stresów. Choć w dzisiejszych czasach jest to trudne do osiągnięcia, warto znaleźć dla siebie odpowiedni i bezpieczny sposób na jego rozładowanie. Ważne też, aby mieć świadomość własnych możliwości i nie wymagać od siebie zbyt wiele. Aby zadania, które się podejmuje były realne do wykonania. Aby utrzymywać równowagę między życiem zawodowym a prywatnym. Warto również zwracać uwagę na zdrowe odżywianie się. Dieta, która jest zrównoważona, bogata w owoce i warzywa powoduje, że czujemy się bardziej energiczni, zdrowsi oraz mamy lepsze samopoczucie.


Profilaktyka i dbałość o siebie są bardzo ważne.  Jeśli jednak, z różnych powodów, osoba zachoruje wówczas warto pamiętać, że chory nie jest winny wystąpienia schorzenia oraz że nie może się sam z niego wyleczyć. Warto pamiętać, że rady „brania się w garść” nie są sposobem leczenia depresji. Do wyleczenia potrzebna jest współpraca ze specjalistą (lekarz, terapeuta).  Elementem leczącym jest również wsparcie od najbliższych. Przebieg choroby może łagodzić „podążanie” za chorym, akceptacja jego stanu i emocji. Odpowiednio prowadzone leczenie pozwala na zmniejszenie ryzyka wystąpienia nawrotów i skuteczne wyleczenie depresji.

 

Depresja to nie wyrok! Depresję można wyleczyć!


 

Anna Ajdukiewicz

Psycholog, Psychoterapeuta w Centrum Medycznym CMP