Szczepienia dzieci

Szczepienia dzieci

Każdy rodzic wie i rozumie, jak ważne jest zdrowie i prawidłowy rozwój jego dziecka. Martwimy się, gdy zachoruje i staramy się, żeby nie zachorowało. Jak jest zimno – zakładamy szalik, jak świeci słońce – smarujemy kremem z filtrem. Stosujemy profilaktykę. Dotyczy to również profilaktyki chorób zakaźnych. Mnogość dostępnych na rynku szczepionek jest wielka, stąd wynikają częste pytania do pediatrów: czy i przeciw czemu szczepić nasze dzieci?

W Polsce, zgodnie z prawem, obowiązuje kalendarz szczepień, zgodnie z którym wykonywane są szczepienia od momentu narodzin dziecka. A wszystkie szczepienia odnotowywane są w książeczce zdrowia dziecka.

Na program szczepień ochronnych w Polsce składają się szczepienia obowiązkowe – obowiązkowe dla wszystkich dzieci oraz szczepienia zalecane – rodzice dobrowolnie, i z własnych pieniędzy szczepią dzieci dostępnymi na rynku szczepionkami.

Największa liczba szczepień dotyczy dzieci w ciągu dwóch pierwszych latach życia. Są to tzw. szczepienia podstawowe, 2 lub 3 dawki podawane w odpowiednich odstępach czasu, oraz szczepienia przypominające (najczęściej już w pojedynczych dawkach) aż do dziewiętnastego roku życia.

Pierwsze szczepienie obowiązkowe podaje się noworodkom od razu po urodzeniu – już w pierwszej dobie życia. Jest to szczepienie przeciwko gruźlicy szczepionką BCG (obecnie nie stosuje się dawek przypominających) oraz pierwsza dawka (z trzech obowiązkowych) szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B).

Na następne szczepienia rodzice przychodzą z dziećmi już do przychodni. W przychodni podawane są kolejne dawki szczepionki przeciw WZW typy B. Pamiętamy, że pierwsza dawka podana była jeszcze w szpitalu, teraz w 6-8 tygodniu życia podana zostanie druga dawka a na przełomie 6 i 7 miesiąca życia trzecia dawka szczepionki. Wirusowe zapalenie wątroby typu B to groźna choroba, przenoszona z krwią przez sprzęt medyczny, preparaty krwi, przyjmowanie dożylne narkotyków) a także drogą płciową. Może prowadzić do uszkodzenia i marskości wątroby a nawet w konsekwencji do śmierci człowieka.

Drugim obowiązkowym szczepieniem jest szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi. Błonica jest chorobą zakaźną, rozprzestrzeniającą się drogą kropelkową, wywoływana przez bakterię – maczugowca błonicy. Typowym zmianom zapalnych w miejscu zakażenia występującym w krtani (tzw. krup), towarzyszyć może zwężenie szpary głośni, z nalotami zapalnymi na strunach głosowych i objawami duszności, niepokoju, szczekającego kaszlu a nawet sinicy). Dziecko może się udusić. Ponadto bakteria wytwarza również jad błoniczy, który przedostaje się do chłonki i krwi i dalej do innych tkanek, powodując zmiany narządowe.

Tężec jest ostrym zakażeniem powstającym w miejscu zranienia. Wywoływany jest przez beztlenową bakterię – laseczkę tężca, tworzącą zarodniki, które mogą przetrwać w ziemi przez wiele miesięcy. Do zakażenia dochodzi przy zranieniu skóry i zanieczyszczeniu rany ziemią, kurzem czy innym brudem.
Krztusiec to kolejna choroba wywoływana przez bakterie. Najczęściej rozwija się u dzieci, a jej głównym objawem jest męczący napadowy kaszel, utrzymujący się od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Antygeny maczugowca błonicy, laseczki tężca i pałeczki krztuśca są podawane w jednej szczepionce (tzw. szczepionce DiPerTe). Podaje się łącznie trzy dawki – pierwszą w 6-8 tygodniu życia, kolejne – co 6 tygodni, tzn. na przełomie 3-4 i 5-6 miesiąca życia. Cykl szczepień dopełnia dawka czwarta, podawana w drugim roku życia (16-18 miesiąc) – zazwyczaj po upływie roku od dawki trzeciej – oraz kolejne – u nastolatków.

Na przełomie 3 i 4 miesiąca i w 5 miesiącu życia dziecko szczepimy przeciw poliomyelitis (polio, choroba Heinego-Medina). Trzecią dawkę szczepionki podaje się w 16-18 miesiącu życia, a dawkę przypominającą- w 6 roku życia. Polio to ostra wirusowa choroba zakaźna, przebiegająca w większości przypadków bezobjawowo lub poronnie, z objawami nieżytu górnych dróg oddechowych czy przewodu pokarmowego. Niestety w rzadszych, cięższych przypadkach występują charakterystyczne niedowłady czy porażenia, powodujące niepełnosprawność na całe życie.

Kolejne szczepienie – przeciwko odrze, różyczce i śwince – wykonywane jest po ukończeniu pierwszego roku – czyli mniej więcej w 13-14 miesiącu życia. Dzięki podaniu jednej dawki skojarzonej szczepionki potrójnej, zabezpieczamy dziecko przeciwko trzem nadal częstym chorobom wirusowym.

Odra to choroba gorączkowa, przebiegająca z nieżytem górnych dróg oddechowych i spojówek oraz z charakterystyczną wysypką. Typowymi objawami odry są: suchy męczący kaszel, plamki Fiłatowa-Koplika (czerwone plamki na błonie śluzowej policzków w środku jamy ustnej) oraz wysypka, rozpoczynająca się za płatkami uszu, i schodząca stopniowo na skórę głowy, szyi, tułowia i kończyn. Pojedyncze zmiany zlewają się w duże nieregularne grudki wyniesione nad poziom skóry. Po 2-3 dniach bledną i ustępują w tej samej kolejności, w jakiej się pojawiały.

Charakterystyczna wysypka jest także typowym objawem różyczki. Wysypka w przebiegu różyczki jest bladoróżowa, drobniejsza niż w przypadku odry i rzadko ma tendencję do zlewania się. Wysypce towarzyszy powiększenie węzłów chłonnych – głównie za uszami i na potylicy (z tyłu głowy) a także niewielką gorączka.
Świnka (nagminne zapalenie przyusznic). Przebiega ona z bolesnym obrzękiem zapalnym ślinianek, bez żadnych zmian na skórze. Obrzęk dotyczy przede wszystkim ślinianek przyusznych i towarzyszy mu gorączka. Groźnymi powikłaniami świnki są zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie jąder (z ryzykiem wystąpienia niepłodności) oraz zapalenie trzustki.

Kolejnym obowiązkowym szczepieniem jest uodpornienie przeciwko Haemophilus influenzae typu B (HiB). Podanie szczepionki zapobiega inwazyjnym chorobom wywoływanym przez tą bakterię – zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, zapaleniu stawów, zapaleniu nagłośni oraz posocznicy. Choroby te dotyczą przede wszystkim małych dzieci. Trzy dawki podstawowe podawane są w odstępach 6-8 tygodniowych, poczynając od drugiego miesiąca życia. Czwarta dawka – uzupełniająca – podawana jest w 16-18 miesiącu życia.
Oprócz szczepień obowiązkowych, należy przemyśleć podanie swojemu dzieckurównież szczepionek dodatkowych. Szczepionka przeciwko rotawirusom zabezpiecza dziecko przed zachorowaniem na zakażenie rotawirusowe, przebiegające często z gwałtownymi wymiotami, biegunką i gorączką. Zachorowania występują najczęściej u niemowląt i małych dzieci. Dostępne na polskim rynku szczepionki są podawane 2 lub 3-krotnie doustnie między 6 na 24 tygodniem życia.

Począwszy od drugiego miesiąca życia można podawać dziecku szczepionkę uodporniającą na pneumokoki – bakterie odpowiedzialne za wiele przypadków zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia płuc czy ucha a także posocznicy.

Po ukończeniu przez dziecko 9 miesiąca życia zaleca się szczepienie przeciwko ospie wietrznej – wirusowej chorobie przebiegającej z charakterystyczną pęcherzykową wysypką. Wykwity pojawiają się w kilku rzutach. Ich wygląd zmienia się od żywoczerwonych plamek, poprzez pęcherzyki i krosty, które przysychając tworzą strupy.

Istnieje również szczepionka przeciwko dwoince zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (Niesseria meningitidis). Bakteria ta w pewnych okolicznościach może wywołać groźną dla życia posocznicę. Zaleca się jedną lub dwie dawki szczepionki (podawane między 2 a 12 miesiącem życia). Nie ma konieczności stosowania dawek przypominających.

Szczepienia dzieci, mimo, że narażają nasze pociechy na płacz, są jednak koniecznością dzisiejszych czasów. Dzięki szczepieniom, pewne choroby udało się całkowicie zlikwidować, inne mocno ograniczyć. Dostępne obecnie na rynku szczepionki są bezpieczne a ich zastosowanie może uchronić nasze maleństwo przed groźnymi chorobami.
Zobacz także kalendarz szczepień